लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी कशी करावी? आवश्यक कागदपत्रे, वयानुसार प्रक्रिया!

आजच्या काळात आधार कार्ड हे प्रत्येक नागरिकासाठी महत्त्वाचे ओळखपत्र बनले आहे. मोठ्या व्यक्तींप्रमाणेच लहान मुलांचेही आधार कार्ड असणे आवश्यक आहे. शाळेत प्रवेश घेताना, शिष्यवृत्तीचा लाभ घेताना किंवा इतर सरकारी सुविधांसाठी अनेकदा आधार क्रमांक विचारला जातो. त्यामुळे पालकांनी वेळेत लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) करून घेणे फायदेशीर ठरते.

विशेष म्हणजे, नवजात बालकाचेही आधार कार्ड काढता येते. त्यासाठी मुलाचे वय किती आहे, कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत आणि आधार केंद्रावर कोणती प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते, याबाबत UIDAI ने नियम निश्चित केले आहेत.

जर तुमच्या मुलाचे अजून आधार कार्ड काढले नसेल, तर काळजी करण्याची गरज नाही. या लेखात आपण बाल आधार कार्ड म्हणजे काय, नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रे, अर्ज करण्याची पद्धत, वयानुसार बायोमेट्रिक अपडेट आणि शुल्क याबाबत सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.

लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani):

पाच वर्षांखालील मुलांसाठी तयार करण्यात येणाऱ्या आधार कार्डला सामान्यतः बाल आधार किंवा Baal Aadhaar असे म्हटले जाते.

लहान मुलांच्या आधार (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) नोंदणीसाठी UIDAI कडून स्वतंत्र सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. यामध्ये मुलाचे नाव, जन्मतारीख, लिंग, पत्ता आणि छायाचित्र अशी माहिती नोंदवली जाते.

पाच वर्षांपेक्षा कमी वयाच्या मुलांचे बोटांचे ठसे आणि डोळ्यांचे आयरिस स्कॅन घेतले जात नाहीत. कारण या वयात मुलांची बायोमेट्रिक माहिती पूर्णपणे विकसित झालेली नसते.

बाल आधार कार्ड हे मुलाच्या पालकांच्या किंवा कायदेशीर पालकाच्या आधारशी जोडले जाते. त्यामुळे नोंदणीच्या वेळी पालकांपैकी एका व्यक्तीचे आधार कार्ड सोबत असणे आवश्यक आहे.

लहान मुलांचे आधार कार्ड काढण्याचे फायदे

मुलांचे आधार कार्ड काढल्यामुळे भविष्यात अनेक शासकीय आणि शैक्षणिक कामांसाठी मदत होऊ शकते.

1. शाळेतील प्रवेशासाठी उपयोग

आज अनेक शाळांमध्ये नवीन प्रवेशाच्या वेळी विद्यार्थ्याचा आधार क्रमांक किंवा आधार कार्डची प्रत मागितली जाते. त्यामुळे प्रवेश प्रक्रियेदरम्यान होणारी धावपळ कमी होऊ शकते.

2. शिष्यवृत्ती आणि शैक्षणिक योजनांसाठी

विद्यार्थ्यांना मिळणाऱ्या काही शिष्यवृत्ती, शैक्षणिक लाभ आणि सरकारी योजनांमध्ये आधार क्रमांकाची आवश्यकता असू शकते.

3. बँक खाते उघडण्यासाठी

मुलांच्या नावाने बचत खाते उघडताना बँकेच्या KYC नियमानुसार आधार किंवा इतर मान्य कागदपत्रांची आवश्यकता लागू शकते.

4. सरकारी योजनांचा लाभ घेण्यासाठी

काही सरकारी योजनांमध्ये लाभार्थ्याची ओळख निश्चित करण्यासाठी आधारचा वापर केला जातो. त्यामुळे मुलाचे आधार कार्ड असल्यास संबंधित प्रक्रिया सोपी होऊ शकते.

5. ओळख पटवण्यासाठी

लहान मुलांसाठी आधार हे महत्त्वाचे ओळखपत्र म्हणून उपयोगी पडते. मात्र आधार कार्ड हे जन्म प्रमाणपत्र किंवा नागरिकत्वाचा पुरावा यांचा पर्याय नाही.

लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रे

मुलांचे वय किती आहे, यानुसार आधार (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) नोंदणीसाठी आवश्यक कागदपत्रांमध्ये फरक असतो. त्यामुळे आधार केंद्रात जाण्यापूर्वी कागदपत्रांची तयारी करणे महत्त्वाचे आहे.

1. पाच वर्षांखालील मुलांसाठी आवश्यक कागदपत्रे

नवजात बालकापासून ते पाच वर्षांखालील मुलांसाठी पुढील कागदपत्रे आवश्यक आहेत.

• मुलाचे जन्म प्रमाणपत्र (Birth Certificate).

• सरकारी रुग्णालयाने दिलेले डिस्चार्ज कार्ड किंवा जन्मासंबंधीची मान्य नोंद.

• आई किंवा वडिलांपैकी एका व्यक्तीचे आधार कार्ड किंवा आधार नोंदणीची पावती.

• मुलाला आधार केंद्रावर प्रत्यक्ष घेऊन जाणे.

UIDAI च्या बाल आधार मार्गदर्शिकेनुसार पालक किंवा कायदेशीर पालक यांच्यापैकी एका व्यक्तीचे प्रमाणीकरण आवश्यक असते. मुलाचे नाव आणि जन्मतारीख यांची नोंद करताना कागदपत्रांमधील माहिती अचूक असावी.

2. पाच ते अठरा वर्षांच्या मुलांसाठी आवश्यक कागदपत्रे

पाच ते अठरा वर्षे वयोगटातील मुलांच्या आधार (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) नोंदणीसाठी UIDAI च्या मान्य कागदपत्रांनुसार पुढील पर्याय उपलब्ध आहेत.

• मान्यताप्राप्त शाळेने दिलेले School ID Card.

• UIDAI च्या यादीतील अन्य मान्य ओळखपत्र किंवा कागदपत्र.

• मुलाकडे स्वतःचे मान्य कागदपत्र नसल्यास पालक किंवा कायदेशीर पालकाच्या माध्यमातून Head of Family (HoF) आधारित नोंदणी.

• HoF आधारित नोंदणीसाठी नातेसंबंधाचा पुरावा (Proof of Relationship).

• पालक किंवा कायदेशीर पालकाचे आधार कार्ड.

लक्षात ठेवा, प्रत्येक वयोगटासाठी कागदपत्रांची अट वेगळी असू शकते. त्यामुळे आधार केंद्रात जाण्यापूर्वी UIDAI ची अद्ययावत मान्य कागदपत्रांची यादी तपासावी.

लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी कशी करावी? (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani):

आता सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न म्हणजे मुलांचे आधार कार्ड प्रत्यक्ष कसे काढायचे? यासाठी पालकांना पुढील प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल.

जवळचे आधार केंद्र शोधा

सर्वप्रथम तुमच्या घराजवळील आधार नोंदणी केंद्र किंवा आधार सेवा केंद्र शोधा. UIDAI च्या अधिकृत वेबसाइटवरून जवळचे केंद्र शोधता येते.

आवश्यक कागदपत्रे तयार ठेवा

मुलाचे जन्म प्रमाणपत्र, पालकांचे आधार कार्ड आणि वयानुसार आवश्यक असणारी इतर कागदपत्रे सोबत घ्या. शक्यतो मूळ कागदपत्रे घेऊन जा, कारण केंद्रावर त्यांची पडताळणी केली जाऊ शकते.

मुलाला आधार केंद्रावर घेऊन जा

लहान मुलांचे आधार कार्ड काढण्यासाठी मुलाला स्वतः आधार केंद्रावर घेऊन जाणे आवश्यक आहे. केवळ पालकांनी जाऊन मुलाची नोंदणी पूर्ण करता येत नाही.

नोंदणी फॉर्म भरा

आधार केंद्रातील ऑपरेटर मुलाची आवश्यक माहिती नोंदवेल. यामध्ये मुलाचे नाव, जन्मतारीख, लिंग, पत्ता आणि पालकांची माहिती यांचा समावेश असतो.

छायाचित्र आणि बायोमेट्रिक प्रक्रिया

पाच वर्षांखालील मुलांचे फक्त छायाचित्र घेतले जाते. या वयोगटातील मुलांचे बोटांचे ठसे आणि आयरिस स्कॅन घेतले जात नाहीत.

पाच वर्षे किंवा त्यापेक्षा अधिक वयाच्या मुलांसाठी नियमानुसार बायोमेट्रिक माहिती घेतली जाते.

पावती घ्या

नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर केंद्राकडून Enrolment ID असलेली पावती दिली जाते. ही पावती व्यवस्थित जपून ठेवा. पुढे आधार अर्जाची स्थिती तपासण्यासाठी तिचा उपयोग होतो.

आधार कार्ड मिळवा

नोंदणी आणि पडताळणी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर आधार क्रमांक तयार होतो. त्यानंतर UIDAI च्या अधिकृत सुविधेद्वारे ई-आधार डाउनलोड करता येतो.

आधार कार्ड नोंदणी ऑनलाइन करता येते का?

अनेक पालकांना घरबसल्या मोबाईलवरून मुलांचे आधार कार्ड काढता येईल का, असा प्रश्न पडतो.

याबाबत एक गोष्ट लक्षात घ्या. मुलाचे नवीन आधार कार्ड तयार करण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रत्यक्ष नोंदणी आधार केंद्रावरच करावी लागते. मुलाचे छायाचित्र, वयानुसार बायोमेट्रिक माहिती आणि कागदपत्रांची पडताळणी यासाठी केंद्रावर जाणे आवश्यक आहे.

मात्र UIDAI च्या अधिकृत वेबसाइटवरून आधार सेवा केंद्राची माहिती पाहणे आणि UIDAI द्वारे चालवल्या जाणाऱ्या आधार सेवा केंद्रासाठी ऑनलाइन अपॉइंटमेंट बुक करणे शक्य आहे.

अपॉइंटमेंटसाठी अधिकृत वेबसाइट:

UIDAI अधिकृत वेबसाइट

ऑनलाइन अपॉइंटमेंटची सुविधा उपलब्ध असल्यास त्याचा वापर करून पालक आपला वेळ वाचवू शकतात.

पाच वर्षांनंतर मुलांचे आधार बायोमेट्रिक अपडेट करणे आवश्यक!

बाल आधार कार्डबाबत पालकांनी सर्वात महत्त्वाची गोष्ट लक्षात ठेवली पाहिजे. पाच वर्षांखालील मुलांच्या आधार नोंदणीवेळी बोटांचे ठसे आणि डोळ्यांचे स्कॅन घेतले जात नाहीत. त्यामुळे मुलाचे वय पाच वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट करणे आवश्यक असते.

या अपडेटमध्ये पुढील माहिती घेतली जाते.

• हाताच्या बोटांचे ठसे (Fingerprints).

• डोळ्यांचे आयरिस स्कॅन (Iris Scan).

• नवीन छायाचित्र.

त्यानंतर मुलाचे वय 15 वर्षे पूर्ण झाल्यावर पुन्हा बायोमेट्रिक अपडेट करणे आवश्यक आहे.

हे अपडेट वेळेत न केल्यास काही ठिकाणी आधार प्रमाणीकरण करताना अडचणी येऊ शकतात. उदाहरणार्थ, शैक्षणिक प्रवेश, परीक्षा नोंदणी किंवा काही सरकारी योजनांचा लाभ घेताना आधार प्रमाणीकरण आवश्यक असू शकते.

मुलांचे आधार बायोमेट्रिक अपडेट मोफत आहे का?

होय. UIDAI च्या सध्याच्या अधिकृत माहितीनुसार मुलांसाठी अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट (Mandatory Biometric Update – MBU) 5 ते 17 वर्षे वयोगटात 30 सप्टेंबर 2027 पर्यंत मोफत उपलब्ध आहे.

यामध्ये 5 ते 7 वर्षे आणि 15 ते 17 वर्षे वयोगटातील अनिवार्य अपडेट मोफत आहे. तसेच 7 ते 15 वर्षे वयोगटातील मुलांसाठीही विशेष सवलतीअंतर्गत अपडेट मोफत करण्यात आले आहे.

ही सुविधा अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेटसाठी आहे. इतर प्रकारच्या आधार अपडेटसाठी वेगळे शुल्क लागू होऊ शकते. त्यामुळे कोणतेही शुल्क भरण्यापूर्वी UIDAI च्या अधिकृत शुल्क यादीची खात्री करा.

मुलांचे आधार कार्ड काढण्यासाठी किती शुल्क लागते?

लहान मुलांचे नवीन आधार कार्ड तयार करण्यासाठी कोणतेही नोंदणी शुल्क आकारले जात नाही. UIDAI च्या अधिकृत माहितीनुसार नवीन आधार नोंदणी (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) मोफत आहे.

तसेच मुलांच्या वयानुसार होणारे अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट सध्या लागू असलेल्या मोफत सुविधेच्या कालावधीत विनाशुल्क करता येते.

मात्र नाव, पत्ता, जन्मतारीख किंवा इतर तपशील स्वतंत्रपणे बदलताना लागू शुल्क वेगळे असू शकते.

आधार केंद्रावर कोणतेही अतिरिक्त शुल्क मागितले जात असल्यास UIDAI च्या अधिकृत शुल्क यादीशी त्याची पडताळणी करा.

आधार कार्डची स्थिती कशी तपासावी?

मुलांची आधार नोंदणी (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) केल्यानंतर आधार कार्ड तयार झाले आहे की नाही, हे ऑनलाइन तपासता येते.

1. UIDAI च्या अधिकृत वेबसाइटला भेट द्या.

2. Check Enrolment & Update Status हा पर्याय निवडा.

3. आधार नोंदणी पावतीवरील Enrolment ID भरा.

4. स्क्रीनवर विचारलेली आवश्यक माहिती भरा.

5. उपलब्ध असल्यास कॅप्चा टाका.

6. अर्जाची स्थिती तपासा.

नोंदणी पावतीवरील माहिती योग्य पद्धतीने भरल्यास अर्जाची स्थिती समजू शकते.

अधिकृत पोर्टल: My Aadhaar Portal.

आधार नोंदणी करताना पालकांनी कोणती काळजी घ्यावी?

लहान मुलांचे आधार कार्ड (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) काढताना काही सामान्य चुका टाळणे आवश्यक आहे.

• जन्म प्रमाणपत्रावरील मुलाचे नाव आणि जन्मतारीख तपासून घ्या.

• पालकांच्या आधार कार्डवरील पत्ता योग्य आहे का ते पाहा.

• मुलाचे नाव नोंदवताना स्पेलिंगमध्ये चूक होणार नाही याची काळजी घ्या.

• नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर पावतीवरील माहिती तपासा.

• आधार क्रमांक आणि वैयक्तिक माहिती अनोळखी व्यक्तींना देऊ नका.

• मुलाचे वय पाच आणि पंधरा वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर बायोमेट्रिक अपडेट करून घ्या.

• आधार नोंदणी किंवा अपडेटसाठी नेहमी अधिकृत केंद्राचाच वापर करा.

विशेष म्हणजे, मुलाच्या आधार कार्डवर पत्ता पालकांच्या आधारमधील पत्त्यानुसार हवा असल्यास नोंदणीपूर्वी पालकांनी स्वतःचा पत्ता अपडेट करून घेणे अधिक योग्य ठरते.

लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

प्रश्न 1: नवजात बाळाचे आधार कार्ड काढता येते का?

होय. नवजात बालकाचेही आधार कार्ड काढता येते. त्यासाठी जन्म प्रमाणपत्र किंवा UIDAI ने मान्य केलेले जन्मासंबंधीचे कागदपत्र आणि पालकांपैकी एका व्यक्तीचे आधार कार्ड आवश्यक आहे.

प्रश्न 2: लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी करण्यासाठी वयोमर्यादा किती आहे?

नवजात बालकापासून ते 18 वर्षांखालील मुलांपर्यंत आधार नोंदणी (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) करता येते. वयानुसार आवश्यक कागदपत्रे आणि बायोमेट्रिक प्रक्रिया वेगवेगळी असते.

प्रश्न 3: पाच वर्षांखालील मुलांचे बोटांचे ठसे घेतले जातात का?

नाही. पाच वर्षांखालील मुलांचे फक्त छायाचित्र घेतले जाते. बोटांचे ठसे आणि डोळ्यांचे आयरिस स्कॅन घेतले जात नाहीत.

प्रश्न 4: मुलांचे आधार कार्ड काढण्यासाठी आई-वडिलांचे आधार कार्ड आवश्यक आहे का?

होय. पाच वर्षांखालील मुलांच्या (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani) नोंदणीसाठी पालक किंवा कायदेशीर पालकापैकी एका व्यक्तीचे आधार कार्ड किंवा नोंदणीची पावती आवश्यक असते.

प्रश्न 5: मुलांचे आधार कार्ड काढण्यासाठी किती पैसे लागतात?

नवीन आधार नोंदणी पूर्णपणे मोफत आहे. त्यासाठी कोणतेही नोंदणी शुल्क आकारले जात नाही.

प्रश्न 6: मुलांचे आधार कार्ड ऑनलाइन काढता येते का?

नाही. नवीन आधार नोंदणीसाठी मुलाला प्रत्यक्ष आधार केंद्रावर घेऊन जावे लागते. मात्र ऑनलाइन अपॉइंटमेंट बुक करता येते.

प्रश्न 7: मुलांचे आधार बायोमेट्रिक अपडेट कधी करावे लागते?

मुलाचे वय पाच वर्षे आणि त्यानंतर पंधरा वर्षे पूर्ण झाल्यावर अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट करणे आवश्यक आहे.

प्रश्न 8: मुलांचे आधार बायोमेट्रिक अपडेट मोफत आहे का?

होय. सध्याच्या UIDAI नियमांनुसार 5 ते 17 वर्षे वयोगटातील मुलांचे अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट 30 सप्टेंबर 2027 पर्यंत मोफत आहे.

प्रश्न 9: मुलांचे आधार कार्ड काढण्यासाठी शाळेचे ओळखपत्र चालते का?

पाच ते अठरा वर्षे वयोगटातील मुलांसाठी मान्यताप्राप्त शाळेने दिलेले School ID हे UIDAI च्या नियमानुसार स्वीकारले जाणारे कागदपत्र आहे.

प्रश्न 10: आधार कार्ड नोंदणी केल्यानंतर त्याची स्थिती कशी तपासावी?

UIDAI च्या My Aadhaar पोर्टलवर Enrolment ID वापरून नोंदणीची स्थिती तपासता येते.

मुलांचे आधार कार्ड हे शैक्षणिक आणि विविध सरकारी कामांसाठी उपयुक्त ठरते. त्यामुळे पालकांनी आपल्या मुलांचे आधार कार्ड वेळेत काढून घेणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः पाच वर्षे आणि पंधरा वर्षे पूर्ण झाल्यानंतर अनिवार्य बायोमेट्रिक अपडेट करायला विसरू नका.

नवीन आधार नोंदणी मोफत असल्यामुळे अनावश्यक पैसे खर्च करण्याची गरज नाही. आवश्यक कागदपत्रांसह जवळच्या अधिकृत आधार केंद्राला भेट देऊन आपल्या मुलाचे आधार कार्ड तयार करून घ्या.

या लेखात, आम्ही लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी: प्रक्रिया व कागदपत्रे 2026 (Lahan Mulanche Aadhaar Card Nondani)! विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

पुढील लेख देखील वाचा!

1. आधारकार्ड PDF फाईल मध्ये डाउनलोड करण्याची प्रोसेस ! Download Aadhaar Card in PDF File
2. आधार PVC कार्ड ATM सारखं दिसणार आधार कार्ड ऑनलाईन ५० रुपयात बनवा, जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस (Aadhaar PVC card)
3. तुमचे आधार कार्ड कुठे वापरले जातेय? असे तपासा ऑनलाईन!
4. आधार कार्ड वरील पत्ता अपडेट करण्याची ऑनलाईन प्रोसेस !
5. मुलींच्या लग्नानंतर आधार कार्डवरील नाव बदलण्याची प्रोसेस !
6. आधार कार्डचा गैरवापर टाळण्यासाठी आधार बायोमेट्रिक लॉक/अनलॉक कसे करायचे?
7. तुमच्या आधारकार्डवर किती मोबाईल नंबर सक्रिय आहेत ते पहा !
8. घरबसल्या आधारकार्डला नवीन मोबाईल नंबर अपडेट होणार!
9. पोस्टमन काढणार लहान मुलांचे आधारकार्ड: ५ वर्षांखालील मुलांसाठी नवी मोहीम, जाणून घ्या कागदपत्रे व सोपी पद्धत!

वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी येथे क्लिक करा !!