बांधकाम कामगार कल्याणकारी योजना महाराष्ट्र शासन निर्णय - GR वृत्त विशेष सरकारी योजना

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना : इयत्ता 1 ली ते 8 वीच्या पहिल्या दोन पाल्यांना 22 प्रकारच्या वस्तूंचा संच मिळणार!

November 1, 2026 MSDhulap Team 10 min read

महाराष्ट्रातील बांधकाम कामगारांसाठी एक आनंदाची बातमी आहे. महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळामार्फत नोंदणीकृत सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या मुलांसाठी शैक्षणिक साहित्य उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने महत्त्वपूर्ण निर्णय घेण्यात आला आहे. बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) राबविण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता दिली आहे.

या निर्णयानुसार इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये शिक्षण घेत असलेल्या नोंदणीकृत सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या पहिल्या दोन पाल्यांना शैक्षणिक साहित्याचा संच देण्यात येणार आहे. विशेष म्हणजे या संचामध्ये एकूण 22 प्रकारच्या वस्तू असून त्यांची एकत्रित संख्या 49 आहे.

या संचामध्ये शाळेची बॅग, पाण्याची बाटली, थर्मास, टिफिन बॉक्स, छत्री, रेनकोट, पुस्तके, पेन-पेन्सिल, सोलर लॅम्प, फोल्डिंग अभ्यास टेबल अशा अनेक उपयोगी वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आहे.

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार? विद्यार्थ्यांना नेमक्या कोणत्या वस्तू मिळणार? पहिल्या दोन पाल्यांची अट काय आहे? योजनेसाठी अर्ज कसा करायचा? या सर्व प्रश्नांची माहिती पुढे जाणून घेऊया.

Table of Contents

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit):

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळामार्फत बांधकाम क्षेत्रात काम करणाऱ्या नोंदणीकृत कामगारांसाठी विविध कल्याणकारी योजना राबविल्या जातात. कामगारांच्या कुटुंबाला सामाजिक सुरक्षा मिळावी आणि त्यांच्या मुलांच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन मिळावे, हा या योजनांमागील मुख्य उद्देश आहे.

याच अनुषंगाने बांधकाम कामगारांच्या मुलांना शालेय शिक्षणासाठी आवश्यक असणाऱ्या वस्तूंचा संच देण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

यापूर्वी सुधारित शैक्षणिक सहाय्य योजनेअंतर्गत मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेचे पात्रता निकष, आर्थिक तरतूद आणि आवश्यक कागदपत्रांचा संदर्भ देण्यात आला होता. त्यानंतर विद्यार्थ्यांना वितरित करण्यात येणाऱ्या संचामध्ये कोणत्या वस्तू असाव्यात, हे निश्चित करण्यासाठी शासनाच्या स्तरावर वस्तू निवड समिती स्थापन करण्यात आली.

या समितीने विविध शैक्षणिक वस्तू संचांचा अभ्यास करून अंतिम 22 प्रकारच्या वस्तू निश्चित केल्या. त्यानंतर महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या 11 ऑगस्ट 2026 रोजी झालेल्या बैठकीत या प्रस्तावाला मान्यता देण्यात आली.

आता 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी शासन निर्णय निर्गमित करून बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेला प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता देण्यात आली आहे.

30 ऑक्टोबर 2026 रोजी शासन निर्णय जारी

महाराष्ट्र शासनाच्या कामगार विभागाने या संदर्भात 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी शासन निर्णय प्रसिद्ध केला आहे.

शासन निर्णयाचा तपशील पुढीलप्रमाणे आहे.

विभाग : महाराष्ट्र शासन, कामगार विभाग
शासन निर्णय दिनांक : 30 ऑक्टोबर 2026
शासन निर्णय क्रमांक : इबांका-1026/प्र.क्र.145/काम-7
योजना : मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit)
लाभार्थी : नोंदणीकृत सक्रिय बांधकाम कामगारांचे पहिले दोन पाल्य
शैक्षणिक पात्रता : इयत्ता पहिली ते आठवी
संचातील वस्तूंचे प्रकार : 22
एकूण वस्तूंची संख्या : 49

शासन निर्णयामध्ये बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेसाठी येणारा खर्च महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडील जमा उपकर निधीमधून भागविण्यास मान्यता देण्यात आली आहे.

तसेच बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेची अंमलबजावणी करण्यासाठी मंडळाचे सचिव तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी यांना प्राधिकृत करण्यात आले आहे.

योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार? पात्रता निकष जाणून घ्या

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेचा लाभ सर्व विद्यार्थ्यांना मिळणार नाही. शासन निर्णयानुसार यासाठी काही महत्त्वाच्या अटी निश्चित करण्यात आल्या आहेत.

1. बांधकाम कामगाराची मंडळाकडे नोंदणी असणे आवश्यक

लाभ घेण्यासाठी संबंधित पालक हा महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणीकृत बांधकाम कामगार असणे आवश्यक आहे.

2. कामगाराची नोंदणी सक्रिय असावी

शासन निर्णयामध्ये नोंदणीकृत सक्रिय (जिवंत) बांधकाम कामगार असा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे केवळ जुनी नोंदणी असणे पुरेसे समजू नये. संबंधित कामगाराची नोंदणी सक्रिय असणे आवश्यक आहे.

3. पहिल्या दोन पाल्यांनाच लाभ

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेचा लाभ बांधकाम कामगारांच्या पहिल्या दोन पाल्यांसाठी निश्चित करण्यात आला आहे. म्हणजेच पात्र कामगाराच्या पहिल्या दोन मुलांचा विचार केला जाणार आहे.

4. विद्यार्थ्यांनी इयत्ता पहिली ते आठवीमध्ये शिक्षण घेत असावे

लाभार्थी विद्यार्थी इयत्ता पहिली ते इयत्ता आठवीमध्ये शिक्षण घेत असणे आवश्यक आहे.

विद्यार्थ्यांना मिळणाऱ्या 22 वस्तूंची संपूर्ण यादी

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेतील सर्वात महत्त्वाचा भाग म्हणजे विद्यार्थ्यांना मिळणारा शैक्षणिक वस्तू संच. शासनाने मंजुरी दिलेल्या संचामध्ये एकूण 22 प्रकारच्या वस्तूंचा समावेश आहे.

खाली प्रत्येक वस्तूची संख्या दिली आहे.

अ.क्र.	वस्तूचे नाव	संख्या
1	पाण्याची बाटली	1
2	थंड/गरम पाण्याचे थर्मास	1
3	टिफिन बॉक्स	1
4	छत्री	1
5	रेनकोट	1
6	परीक्षेसाठीचे पॅड	1
7	लॉंग बुक	18
8	ड्रॉईंग बुक	8
9	बॉल पेन बॉक्स	1
10	पेन्सिल बॉक्स	2
11	भूमितीचा कंपास	1
12	ऑईल पेस्टल्स	2
13	पोस्टर कलर	1
14	ब्रश संच	1
15	प्लास्टिक पट्टी	2
16	सोलर लॅम्प	1
17	कॅल्क्युलेटर	1
18	फोल्डिंग अभ्यास टेबल	1
19	व्हाईट बोर्ड (2 मार्करसहित)	1
20	गजराचे घड्याळ	1
21	शाळेची बॅग	1
22	किट बॅग	1
	एकूण	49

वरील यादी शासन निर्णयातील मंजूर वस्तूंच्या तपशिलानुसार तयार करण्यात आली आहे.

विद्यार्थ्यांसाठी या संचाचा कसा उपयोग होणार?

शाळेत जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांना दरवर्षी वेगवेगळ्या प्रकारचे शैक्षणिक साहित्य खरेदी करावे लागते. वह्या, पुस्तके, पेन, पेन्सिल, कंपास, ड्रॉईंग साहित्य, शाळेची बॅग यांसारख्या वस्तूंवर पालकांचा खर्च होतो.

विशेषतः बांधकाम क्षेत्रात रोजंदारीवर काम करणाऱ्या कुटुंबांसाठी मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च सांभाळणे अनेकदा आव्हानात्मक ठरते.

अशा परिस्थितीत बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेअंतर्गत विद्यार्थ्यांना एकाच संचामध्ये विविध प्रकारच्या वस्तू उपलब्ध झाल्यास पालकांना शैक्षणिक साहित्य खरेदीचा खर्च कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

या संचामधील वस्तूंचा उपयोग पुढीलप्रमाणे होईल.

अभ्यासासाठी उपयुक्त साहित्य: लॉंग बुक, बॉल पेन, पेन्सिल बॉक्स, भूमितीचा कंपास, प्लास्टिक पट्टी आणि कॅल्क्युलेटर यांचा विद्यार्थ्यांना दैनंदिन अभ्यासासाठी उपयोग होईल.

चित्रकला आणि उपक्रमांसाठी: ड्रॉईंग बुक, ऑईल पेस्टल्स, पोस्टर कलर आणि ब्रश संच यामुळे विद्यार्थ्यांना चित्रकला व इतर शालेय उपक्रमांमध्ये मदत होईल.

अभ्यासासाठी सुविधा: फोल्डिंग अभ्यास टेबल, व्हाईट बोर्ड आणि सोलर लॅम्प यामुळे विद्यार्थ्यांना घरी अभ्यास करण्यासाठी उपयोगी साहित्य उपलब्ध होईल.

दैनंदिन वापरासाठी: पाण्याची बाटली, थर्मास, टिफिन बॉक्स, छत्री आणि रेनकोट या वस्तू शाळेत जाताना उपयोगी पडतील.

अशा प्रकारे या संचामध्ये केवळ वह्या-पुस्तकेच नाहीत, तर विद्यार्थ्यांच्या दैनंदिन शालेय गरजांचा विचार करून विविध वस्तूंचा समावेश करण्यात आला आहे.

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना वस्तू संच मिळविण्यासाठी अर्ज कसा करावा?

अनेक बांधकाम कामगार पालकांना बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अर्ज कुठे करायचा, कोणती कागदपत्रे लागणार आणि ऑनलाइन अर्जाची लिंक कोणती, असे प्रश्न पडले असतील.

मात्र 30 ऑक्टोबर 2026 रोजीच्या या शासन निर्णयामध्ये प्रत्यक्ष अर्ज प्रक्रिया सुरू होण्याची तारीख, स्वतंत्र अर्ज लिंक, अर्जाचा नमुना किंवा वितरणाचे वेळापत्रक नमूद करण्यात आलेले नाही.

त्यामुळे सध्या कोणतीही अनधिकृत अर्ज लिंक वापरू नये.

लाभार्थी बांधकाम कामगारांनी पुढील गोष्टी कराव्यात.

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडील आपली नोंदणी सक्रिय असल्याची खात्री करावी.
आपल्या मुलांची शाळेतील इयत्ता आणि शैक्षणिक माहिती अद्ययावत ठेवावी.
मंडळाच्या अधिकृत वेबसाइटवर प्रसिद्ध होणाऱ्या नवीन सूचना तपासाव्यात.
अर्ज प्रक्रिया किंवा वस्तू वितरणाबाबत अधिकृत सूचना प्रसिद्ध झाल्यानंतर त्यानुसार पुढील कार्यवाही करावी.

अर्ज प्रक्रिया सुरू झाल्याची अधिकृत माहिती मिळाल्यानंतरच अर्ज करावा.

अधिकृत संकेतस्थळ: महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ : https://mahabocw.in/

मंडळाच्या वेबसाइटवरील नवीन सूचना नियमित तपासत राहाव्यात.

बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांसाठी महत्त्वाचा निर्णय

महाराष्ट्र शासनाचा हा निर्णय बांधकाम कामगारांच्या कुटुंबातील विद्यार्थ्यांसाठी महत्त्वाचा आहे. कारण शालेय शिक्षणासाठी लागणाऱ्या विविध वस्तूंचा खर्च कमी करण्यास या संचामुळे मदत होऊ शकते.

पहिली ते आठवीमध्ये शिकणाऱ्या पहिल्या दोन पाल्यांसाठी बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) योजना मंजूर करण्यात आली आहे. त्यामुळे पात्र बांधकाम कामगारांनी आपल्या नोंदणीची स्थिती तपासून ठेवणे आवश्यक आहे.

मात्र योजनेला मंजुरी मिळणे आणि प्रत्यक्ष वस्तूंचे वितरण सुरू होणे या दोन वेगळ्या बाबी आहेत. त्यामुळे वितरण सुरू झाल्याची अधिकृत सूचना येईपर्यंत वाट पाहावी.

थोडक्यात सांगायचे झाल्यास, 30 ऑक्टोबर 2026 च्या शासन निर्णयामुळे बांधकाम कामगारांच्या पहिल्या दोन पाल्यांना 22 प्रकारच्या एकूण 49 शैक्षणिक वस्तूंचा संच (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) देण्याच्या योजनेला प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता मिळाली आहे. पात्र कामगार कुटुंबांसाठी हा निर्णय निश्चितच दिलासादायक आहे.

शासन निर्णय: महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, मुंबई अंतर्गत नोंदित सक्रिय (जिवित) बांधकाम कामगारांच्या इयत्ता पहिली ते इयत्ता आठवीमध्ये शिक्षण घेत असलेल्या पहिल्या दोन पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना या योजनेस प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता देण्याबाबत शासन निर्णय डाउनलोड करण्यासाठी येथे क्लिक करा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना कोणासाठी आहे?

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणीकृत सक्रिय बांधकाम कामगारांच्या पहिल्या दोन पाल्यांसाठी ही योजना आहे.

2. या योजनेचा लाभ कोणत्या इयत्तेतील विद्यार्थ्यांना मिळणार आहे?

इयत्ता पहिली ते इयत्ता आठवीमध्ये शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांना या योजनेचा लाभ मिळणार आहे.

3. बांधकाम कामगारांच्या मुलांना एकूण किती वस्तू मिळणार आहेत?

या योजनेअंतर्गत 22 प्रकारच्या वस्तूंचा संच मंजूर करण्यात आला आहे. या सर्व वस्तूंची एकत्रित संख्या 49 आहे.

4. मुलभूत वस्तू संचामध्ये कोणत्या वस्तू मिळणार आहेत?

पाण्याची बाटली, थर्मास, टिफिन बॉक्स, छत्री, रेनकोट, लॉंग बुक, ड्रॉईंग बुक, पेन, पेन्सिल बॉक्स, कंपास, सोलर लॅम्प, अभ्यास टेबल, शाळेची बॅग यांसह एकूण 22 प्रकारच्या वस्तू मिळणार आहेत.

5. तिसऱ्या पाल्याला या योजनेचा लाभ मिळेल का?

शासन निर्णयामध्ये स्पष्टपणे पहिल्या दोन पाल्यांचा उल्लेख करण्यात आला आहे. त्यामुळे तिसऱ्या पाल्यासाठी या निर्णयानुसार लाभाची तरतूद नमूद नाही.

6. बांधकाम कामगाराची नोंदणी सक्रिय असणे आवश्यक आहे का?

होय. शासन निर्णयानुसार नोंदणीकृत सक्रिय (जिवंत) बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांसाठी ही योजना आहे.

7. या योजनेसाठी ऑनलाइन अर्ज कुठे करायचा?

30 ऑक्टोबर 2026 च्या शासन निर्णयामध्ये स्वतंत्र ऑनलाइन अर्ज लिंक किंवा अर्ज सुरू होण्याची तारीख दिलेली नाही. अधिकृत सूचनेची प्रतीक्षा करावी.

8. मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजनेला शासनाची मंजुरी कधी मिळाली?

महाराष्ट्र शासनाच्या कामगार विभागाने 30 ऑक्टोबर 2026 रोजी या योजनेस प्रशासकीय व वित्तीय मान्यता दिली.

9. या योजनेसाठी कोणत्या निधीचा वापर होणार आहे?

या योजनेचा खर्च महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडील जमा उपकर निधीमधून भागविण्यास शासनाने मान्यता दिली आहे.

10. या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या https://mahabocw.in/ या अधिकृत वेबसाइटवर नवीन सूचना आणि शासन निर्णय तपासता येतील.

या लेखात, आम्ही बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना (Bandhkam Kamgar Basic Item Kit) या विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा !