बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026: महिला कामगारांना ₹25,000 आर्थिक मदत; पात्रता, कागदपत्रे व अर्ज प्रक्रिया!

July 14, 2026 MSDhulap Team 6 min read

राज्यातील महिला बांधकाम कामगारांसाठी आनंदाची बातमी आहे. बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) महाराष्ट्र शासनाने सुधारित स्वरूपात पुन्हा लागू केली आहे. या योजनेअंतर्गत पात्र महिला बांधकाम कामगारांना ₹25,000 इतके एकवेळ आर्थिक सहाय्य दिले जाणार आहे. प्रसूतीनंतर काही काळ महिलांना कामावर जाता येत नसल्यामुळे त्यांना आर्थिक आधार मिळावा, माता आणि नवजात बालकाचे आरोग्य चांगले राहावे तसेच कुपोषण टाळण्यासाठी ही योजना सुरू करण्यात आली आहे.

13 जुलै 2026 रोजी उद्योग, ऊर्जा, कामगार व खनिकर्म विभागाने यासंदर्भातील शासन निर्णय (GR) जारी केला असून, महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळामार्फत ही योजना राबविण्यात येणार आहे.

Table of Contents

बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 – Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026:

यापूर्वी 2023 मध्ये महिला बांधकाम कामगारांसाठी नैसर्गिक प्रसूतीसाठी ₹15,000 आणि सिझेरियन प्रसूतीसाठी ₹20,000 सहाय्य दिले जात होते. मात्र ही योजना नंतर बंद करण्यात आली होती.

दरम्यान, देशभरात सामाजिक सुरक्षा संहिता (Social Security Code), 2020 लागू झाल्यानंतर बांधकाम कामगारांसाठी कल्याणकारी योजनांमध्ये बदल करण्यात आले. या संहितेतील तरतुदींनुसार लाभार्थींना प्रसुती लाभ देणे आवश्यक असल्याने महाराष्ट्र शासनाने सुधारित बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) मंजूर केली आहे.

योजनेचा उद्देश

या योजनेमागील प्रमुख उद्दिष्टे पुढीलप्रमाणे आहेत.

महिला बांधकाम कामगारांना प्रसूती काळात आर्थिक आधार देणे.
प्रसूतीनंतर आईला विश्रांती आणि बालसंगोपनासाठी मदत मिळणे.
माता व नवजात बालकाचे आरोग्य सुधारण्यास मदत करणे.
कुपोषण कमी करण्यासाठी आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे.
असंघटित क्षेत्रातील महिला कामगारांना सामाजिक सुरक्षा देणे.

किती आर्थिक मदत मिळणार?

बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) अंतर्गत पात्र महिला बांधकाम कामगारांना ₹25,000 इतकी एकवेळ आर्थिक मदत दिली जाणार आहे.

यापूर्वी नैसर्गिक व सिझेरियन प्रसूतीनुसार वेगवेगळी मदत दिली जात होती. आता सुधारित योजनेत सर्व पात्र लाभार्थींना एकसमान ₹25,000 सहाय्य देण्यात येईल.

कोणत्या महिला पात्र असतील?

या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी पुढील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे.

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणीकृत असणे.
नोंदणी सक्रिय (Active/जिवीत) असणे.
नैसर्गिक किंवा शस्त्रक्रियेद्वारे (सिझेरियन) प्रसूती झालेली असणे.
पहिल्या दोन अपत्यांसाठीच लाभ मिळेल.
प्रसूतीनंतर एका वर्षाच्या आत अर्ज करणे आवश्यक आहे.

या अटी पूर्ण करणाऱ्या महिला बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) साठी पात्र ठरतील.

प्रसूतीनंतर किती दिवसांत अर्ज करावा?

या योजनेसाठी प्रसूती झाल्यानंतर 1 वर्षाच्या आत अर्ज करणे बंधनकारक आहे. जर निर्धारित कालावधीत अर्ज केला नाही तर संबंधित महिला या योजनेच्या लाभासाठी पात्र राहणार नाही, म्हणून लाभ मिळवण्यासाठी वेळेत अर्ज करणे अत्यंत आवश्यक आहे.

पहिल्या दोन अपत्यांनाच लाभ

शासन निर्णयानुसार या योजनेचा लाभ फक्त पहिल्या दोन अपत्यांसाठी उपलब्ध आहे. तिसऱ्या किंवा त्यानंतरच्या अपत्यासाठी या योजनेचा लाभ मिळणार नाही. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी ही अट लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.

बाळाचा मृत्यू झाल्यास काय?

शासन निर्णयातील महत्त्वाची बाब म्हणजे, प्रसूतीनंतर दुर्दैवाने नवजात बाळाचा मृत्यू झाला तरी पात्र महिला कामगाराला या योजनेपासून वंचित ठेवले जाणार नाही.

अशा वेळी जिल्हा शल्यचिकित्सकांचे आवश्यक प्रमाणपत्र सादर केल्यास संबंधित महिला बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) अंतर्गत लाभासाठी पात्र राहील.

अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे

बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) साठी पुढील कागदपत्रे आवश्यक आहेत.

प्रसूतीनंतर बाळाचा जन्म दाखला
किंवा जिल्हा शल्यचिकित्सक यांचे प्रसूतीबाबत प्रमाणपत्र
सक्रिय बांधकाम कामगार नोंदणी
आवश्यक असल्यास मंडळाने मागितलेली इतर कागदपत्रे

अर्ज करताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी

नोंदणी सक्रिय असावी.
अर्ज वेळेत करावा.
चुकीची माहिती देऊ नये.
सर्व कागदपत्रे स्पष्ट आणि वैध असावीत.

शासन निर्णयानुसार खोटी माहिती दिल्यास लाभाची रक्कम परत वसूल केली जाऊ शकते तसेच संबंधित कामगाराची नोंदणी रद्द करून कायदेशीर कारवाईही होऊ शकते.

या योजनेचा महिला कामगारांना कसा फायदा होईल?

महिला बांधकाम कामगार बहुतेक वेळा असंघटित क्षेत्रात काम करतात. प्रसूतीनंतर काही महिने त्यांना काम करणे शक्य होत नाही. त्यामुळे उत्पन्न थांबते आणि कुटुंबावर आर्थिक ताण येतो.

अशा परिस्थितीत बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) अंतर्गत मिळणारे ₹25,000 हे मोठे आर्थिक सहाय्य ठरू शकते. या रकमेचा उपयोग पुढील गोष्टींसाठी होऊ शकतो.

आईच्या आरोग्याची काळजी
नवजात बाळासाठी औषधे
पौष्टिक आहार
तपासण्या
इतर आवश्यक खर्च

ही योजना केवळ आर्थिक मदत नसून महिला कामगारांना सामाजिक सुरक्षेच्या मुख्य प्रवाहात आणण्याचा प्रयत्न आहे. सामाजिक सुरक्षा संहिता 2020 मधील तरतुदींनुसार राज्य शासनाने सुधारित योजना लागू करून महिला बांधकाम कामगारांना मोठा दिलासा दिला आहे.

उद्योग, उर्जा व कामगार विभाग शासन निर्णय : सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 च्या अनुषंगाने महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, मुंबई अंतर्गत नोंदित जिवीत (सक्रिय) महिला बांधकाम कामगारांना प्रसुती सहाय्य योजना (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) लागू करण्याबाबत शासन निर्णय पाहण्यासाठी इथे क्लिक करा.

बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) ही महाराष्ट्रातील नोंदणीकृत महिला बांधकाम कामगारांसाठी अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे. पात्र महिलांना ₹25,000 चे एकवेळ आर्थिक सहाय्य मिळणार असल्याने प्रसूतीनंतरचा आर्थिक ताण काही प्रमाणात कमी होण्यास मदत होईल.

जर तुम्ही किंवा तुमच्या कुटुंबातील एखादी महिला महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे सक्रिय नोंदणीकृत असेल, तर प्रसूतीनंतर एक वर्षाच्या आत अर्ज करून या योजनेचा लाभ नक्की घ्या.

FAQ – बांधकाम कामगारांना प्रसुती सहाय्य योजना 2026:

1. बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 मध्ये किती मदत मिळते?

पात्र महिला बांधकाम कामगारांना ₹25,000 एकवेळ आर्थिक सहाय्य दिले जाते.

2. कोण पात्र आहे?

मंडळाकडे नोंदणीकृत व सक्रिय महिला बांधकाम कामगार.

3. नैसर्गिक आणि सिझेरियन दोन्ही प्रसूतीसाठी लाभ मिळतो का?

होय. दोन्ही प्रकारच्या प्रसूतीसाठी ही योजना लागू आहे.

4. अर्ज किती दिवसांत करावा?

प्रसूती झाल्यानंतर एका वर्षाच्या आत.

5. किती अपत्यांसाठी लाभ मिळतो?

फक्त पहिल्या दोन अपत्यांसाठी.

6. बाळाचा मृत्यू झाल्यास लाभ मिळेल का?

होय. आवश्यक वैद्यकीय प्रमाणपत्र सादर केल्यास लाभ मिळू शकतो.

7. आवश्यक कागदपत्रे कोणती?

जन्म दाखला किंवा जिल्हा शल्यचिकित्सकांचे प्रमाणपत्र तसेच सक्रिय नोंदणी.

8. योजना कोण राबवते?

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, मुंबई.

या लेखात, आम्ही बांधकाम कामगार प्रसुती सहाय्य योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Prasuti Sahayya Yojana 2026) या विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा !