बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026: 60 वर्षांनंतर मिळणार दरवर्षी ₹12,000 पर्यंत पेन्शन!

July 14, 2026 MSDhulap Team 8 min read

राज्यातील लाखो नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांसाठी महाराष्ट्र शासनाने मोठा निर्णय घेतला आहे. बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) लागू करून 60 वर्षे पूर्ण झालेल्या पात्र कामगारांना दरवर्षी आर्थिक सहाय्य देण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. सामाजिक सुरक्षा संहिता 2020 मधील तरतुदींनुसार ही सुधारित योजना लागू करण्यात आली असून, यामुळे वृद्धापकाळात कामगारांना आर्थिक आधार मिळणार आहे. शासन निर्णयानुसार पात्रतेनुसार दरवर्षी ₹6,000, ₹9,000 किंवा ₹12,000 इतके निवृत्तीवेतन दिले जाणार आहे.

जर तुम्ही महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणीकृत असाल, तर ही माहिती तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे.

Table of Contents

बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 – Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026:

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळामार्फत यापूर्वी चालू असलेली निवृत्तीवेतन योजना बंद करून आता सामाजिक सुरक्षा संहिता 2020 नुसार सुधारित बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) लागू करण्यात आली आहे.

या योजनेचा उद्देश 60 वर्षांनंतर बांधकाम क्षेत्रात काम करणे शक्य नसलेल्या कामगारांना नियमित आर्थिक सहाय्य उपलब्ध करून देणे हा आहे.

योजना लागू करण्यामागील उद्देश

बांधकाम कामगारांचे उत्पन्न प्रामुख्याने रोजंदारीवर अवलंबून असते. वय वाढल्यानंतर काम करण्याची क्षमता कमी झाल्यामुळे अनेक कामगार आर्थिक अडचणीत सापडतात.

ही बाब लक्षात घेऊन शासनाने—

वृद्धापकाळात आर्थिक आधार मिळावा.
सामाजिक सुरक्षा मजबूत व्हावी.
नोंदणीकृत कामगारांना नियमित लाभ मिळावा.
कामगारांचे जीवनमान सुधारावे.

या उद्देशाने बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) लागू केली आहे.

कोणाला मिळणार लाभ?

या योजनेचा लाभ फक्त पात्र आणि नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांना मिळणार आहे.

पात्रतेसाठी खालील अटी पूर्ण असणे आवश्यक आहे.

वय किमान 60 वर्षे पूर्ण असावे.
महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे सलग किमान 10 वर्षे नोंदणी असावी.
पती-पत्नी दोघेही नोंदणीकृत बांधकाम कामगार असल्यास दोघांनाही स्वतंत्र लाभ मिळू शकतो.
पती किंवा पत्नीच्या निधनानंतर पात्र जोडीदारालाही लाभ मिळू शकतो (दुहेरी लाभ मिळणार नाही).

कोणाला लाभ मिळणार नाही?

खालील लाभार्थी या योजनेस पात्र राहणार नाहीत.

Employees State Insurance (ESI) अंतर्गत लाभ घेणारे.
Employees Provident Fund (EPF) अंतर्गत पेन्शन किंवा तत्सम लाभ घेणारे.

ही अट केंद्र शासनाच्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार लागू करण्यात आली आहे.

किती मिळणार निवृत्तीवेतन?

बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) अंतर्गत मिळणारी रक्कम नोंदणीच्या कालावधीनुसार निश्चित करण्यात आली आहे.

नोंदणीचा कालावधी	वार्षिक निवृत्तीवेतन
10 वर्षे	₹6,000
15 वर्षे	₹9,000
20 वर्षे किंवा अधिक	₹12,000

म्हणजेच जास्त काळ मंडळाकडे नोंदणी कायम ठेवणाऱ्या कामगारांना अधिक लाभ मिळणार आहे. शासन निर्णयानुसार मंडळाकडे जमा होणाऱ्या उपकर निधीचा वेळोवेळी आढावा घेऊन निवृत्तीवेतनाची रक्कम वाढवणे, कमी करणे किंवा अटींमध्ये बदल करण्याचा अधिकार शासन आणि मंडळाकडे राहणार आहे.

अर्ज कुठे करायचा?

पात्र कामगारांनी महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून अर्ज डाउनलोड करावा. त्यानंतर तो भरून संबंधित जिल्ह्यातील कामगार सुविधा केंद्र (WFC) येथे जमा करावा.

अर्जासोबत आवश्यक कागदपत्रे

अर्जासोबत खालील कागदपत्रे जोडणे आवश्यक आहे.

आधार कार्ड
जन्मतारखेचा पुरावा
बँक पासबुक
आवश्यक असल्यास नोंदणीसंबंधी माहिती

संबंधित अधिकारी अर्जाची पडताळणी करून मंडळाकडे शिफारस पाठवतील.

निवृत्तीवेतन मंजूर होण्याची प्रक्रिया कशी आहे?

बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) अंतर्गत अर्ज केल्यानंतर तो थेट मंजूर होत नाही. त्यासाठी निश्चित पडताळणी प्रक्रिया ठेवण्यात आली आहे.

प्रक्रिया पुढीलप्रमाणे आहे.

1) अधिकृत अर्ज डाउनलोड करा

सर्वप्रथम महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाच्या अधिकृत संकेतस्थळावरून किंवा खालील शासन निर्णय pdf डाउनलोड करून (६ नंबर पान) वर निवृत्तीवेतन अर्ज प्रिंट करावा.

2) अर्ज पूर्ण भरावा

अर्जामध्ये खालील माहिती अचूक भरावी.

नाव
नोंदणी क्रमांक
आधार क्रमांक
जन्मतारीख
60 वर्षे पूर्ण झाल्याचा दिनांक
पहिल्या नोंदणीचा तपशील
बँक खाते माहिती
ESI/EPF बाबत माहिती

3) जिल्हा कामगार सुविधा केंद्रात अर्ज जमा करा

पूर्ण भरलेला अर्ज संबंधित Work Facilitation Centre (WFC) मध्ये जमा करावा.

4) कागदपत्रांची पडताळणी

कामगार विभागाचे अधिकारी अर्जाची छाननी करून पात्र असल्यास मंडळाकडे शिफारस पाठवतील.

5) निवृत्तीवेतन क्रमांक मंजूर

सचिव तथा मुख्य कार्यकारी अधिकारी यांच्या मंजुरीनंतर लाभार्थ्यास निवृत्तीवेतन क्रमांक प्रमाणपत्र दिले जाईल. याच दिनांकापासून संबंधित कामगार निवृत्तीवेतनासाठी पात्र मानला जाईल.

दरवर्षी हयातीचा दाखला देणे बंधनकारक

ही योजना सुरू झाल्यानंतरही लाभार्थ्यांनी प्रत्येक वर्षी नोव्हेंबर महिन्यात हयातीचा दाखला सादर करणे आवश्यक आहे.

यासाठी—

आधार कार्ड
मंडळाचे नोंदणी कार्ड
निवृत्तीवेतन क्रमांक प्रमाणपत्र

घेऊन संबंधित जिल्हा कामगार सुविधा केंद्रात प्रत्यक्ष उपस्थित राहावे लागेल. जर हयातीचा दाखला वेळेत सादर केला नाही तर पुढील निवृत्तीवेतन थांबू शकते.

बँक खाते बदलायचे असल्यास काय करावे?

जर निवृत्तीवेतनधारकाला बँक खाते बदलायचे असेल, तर त्यासाठी स्वतंत्र अर्ज संबंधित जिल्हा कामगार सुविधा केंद्रामार्फत मंडळाकडे सादर करावा लागेल.

लाभार्थ्याचा मृत्यू झाल्यास काय?

जर निवृत्तीवेतनधारक कामगाराचा मृत्यू झाला, तर त्याचा पात्र पती किंवा पत्नी वारस म्हणून अर्ज करून लाभासाठी पात्र ठरू शकतो. मात्र एकाच व्यक्तीला दुहेरी निवृत्तीवेतन मिळणार नाही.

DBT द्वारे थेट खात्यात जमा होणार पेन्शन

शासन निर्णयानुसार निवृत्तीवेतन Direct Benefit Transfer (DBT) पद्धतीने थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केले जाईल. मंडळाच्या IWBMS प्रणालीद्वारे लाभार्थ्यांची माहिती तपासून प्रत्येक महिन्याच्या नियोजित प्रक्रियेनुसार बँकेला पेमेंट फाइल पाठवली जाईल. यामुळे लाभार्थ्यांना कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय थेट खात्यात पैसे मिळतील.

खोटी माहिती दिल्यास काय कारवाई होईल?

शासन निर्णयात स्पष्ट नमूद करण्यात आले आहे की—

जर अर्जदाराने चुकीची किंवा खोटी माहिती दिली असल्याचे आढळले तर

मिळालेली संपूर्ण रक्कम परत वसूल केली जाईल.
संबंधित व्यक्तीविरुद्ध कायदेशीर कारवाई केली जाऊ शकते.

म्हणून अर्ज करताना सर्व माहिती खरी आणि कागदपत्रांशी जुळणारीच द्यावी.

या योजनेचे प्रमुख फायदे

वृद्धापकाळात आर्थिक आधार
60 वर्षांनंतर नियमित निवृत्ती सहाय्य
DBT द्वारे थेट खात्यात पैसे
पती-पत्नी दोघेही स्वतंत्र लाभ घेऊ शकतात
20 वर्षे नोंदणी असल्यास दरवर्षी ₹12,000 पर्यंत लाभ
संपूर्ण प्रक्रिया शासनाच्या नियमांनुसार

उद्योग, उर्जा व कामगार विभाग शासन निर्णय : सामाजिक सुरक्षा संहिता, 2020 च्या अनुषंगाने महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ, मुंबई अंतर्गत नोंदित बांधकाम कामगारांना निवृत्तीवेतन योजना (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) लागू करण्याबाबत शासन निर्णय पाहण्यासाठी इथे क्लिक करा.

बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) ही महाराष्ट्रातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांसाठी महत्त्वाची सामाजिक सुरक्षा योजना आहे. वृद्धापकाळात आर्थिक आधार मिळावा आणि कामगारांचे जीवन अधिक सुरक्षित व्हावे हा या योजनेचा उद्देश आहे.

जर तुमचे वय 60 वर्षे पूर्ण झाले असेल आणि तुम्ही मंडळाकडे सलग 10 वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ नोंदणीकृत असाल, तर या योजनेसाठी नक्की अर्ज करा. शासन निर्णयातील अटी, पात्रता आणि कागदपत्रे पूर्ण केल्यास तुम्हाला वार्षिक निवृत्तीवेतनाचा लाभ मिळू शकतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1) बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 कोणासाठी आहे?

महाराष्ट्र इमारत व इतर बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळाकडे नोंदणीकृत आणि 60 वर्षे पूर्ण केलेल्या पात्र बांधकाम कामगारांसाठी ही योजना आहे.

2) या योजनेत किती निवृत्तीवेतन मिळते?

नोंदणीच्या कालावधीनुसार दरवर्षी ₹6,000, ₹9,000 किंवा ₹12,000 मिळते.

3) किमान किती वर्षांची नोंदणी आवश्यक आहे?

सलग किमान 10 वर्षे नोंदणी आवश्यक आहे.

4) ESI किंवा EPF लाभ घेणाऱ्या कामगारांना लाभ मिळेल का?

नाही. ESI किंवा EPF अंतर्गत लाभ घेणारे कामगार या योजनेस पात्र नाहीत.

5) निवृत्तीवेतनाची रक्कम कशी मिळेल?

DBT प्रणालीद्वारे थेट लाभार्थ्याच्या बँक खात्यात जमा केली जाईल.

6) हयातीचा दाखला द्यावा लागतो का?

होय. प्रत्येक वर्षी नोव्हेंबर महिन्यात हयातीचा दाखला सादर करणे आवश्यक आहे.

7) पती-पत्नी दोघांनाही लाभ मिळू शकतो का?

होय. दोघेही स्वतंत्रपणे पात्र असतील तर दोघांनाही स्वतंत्र लाभ मिळू शकतो.

या लेखात, आम्ही बांधकाम कामगार निवृत्तीवेतन योजना 2026 (Bandhkam Kamgar Nivruttivetan Yojana 2026) या विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा !