शाळा प्रवेश वयोमर्यादा 2027: नर्सरी ते पहिलीचे नवे नियम!

महाराष्ट्रातील पालकांसाठी शाळा प्रवेशाबाबत एक महत्त्वाचा निर्णय घेण्यात आला आहे. आपल्या मुलाला नर्सरी, ज्युनिअर केजी, सिनिअर केजी किंवा इयत्ता पहिलीमध्ये प्रवेश घ्यायचा असेल, तर आता त्याच्या वयाकडे विशेष लक्ष द्यावे लागणार आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने शाळा प्रवेश वयोमर्यादा (School Admission Age Limit) निश्चित करण्याबाबत 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी नवीन शासन निर्णय जारी केला आहे.

या निर्णयानुसार शैक्षणिक वर्ष 2027-28 पासून नर्सरीच्या प्रवेशासाठी मुलाचे वय किमान 3 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक असेल. त्यानंतर ज्युनिअर केजीसाठी 4 वर्षे, सिनिअर केजीसाठी 5 वर्षे आणि इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी 6 वर्षे वयाची अट टप्प्याटप्प्याने लागू केली जाणार आहे.

विशेष म्हणजे, मुलाचे वय मोजण्यासाठी दरवर्षी 30 जून ही तारीख निश्चित करण्यात आली आहे. त्यामुळे आपल्या मुलाचा शाळेत प्रवेश कधी घ्यायचा, कोणत्या वर्गासाठी किती वय आवश्यक आहे आणि नवीन नियम कोणत्या वर्षापासून लागू होणार आहेत, याची माहिती पालकांनी आधीच समजून घेणे आवश्यक आहे.

चला तर मग, महाराष्ट्र शासनाच्या नवीन निर्णयानुसार शाळा प्रवेशाचे नियम नेमके काय आहेत, ते सविस्तर जाणून घेऊया.

शाळा प्रवेश वयोमर्यादा 2027 – School Admission Age Limit:

महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने शासन निर्णय क्रमांक आरटीई-2024/प्र. क्र. 139 (ई-1446124)/एसडी-1 अन्वये 15 ऑक्टोबर 2026 रोजी हा निर्णय प्रसिद्ध केला आहे.

यापूर्वी महाराष्ट्रातील वेगवेगळ्या शिक्षण मंडळांच्या शाळांमध्ये प्रवेशासाठी वयाची अट आणि वय मोजण्याची तारीख यामध्ये फरक आढळत होता. राज्य मंडळ, CBSE, ICSE आणि IB अशा विविध अभ्यासक्रमांच्या शाळांमध्ये इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी वेगवेगळे निकष वापरले जात होते.

तसेच पूर्वप्राथमिक वर्ग म्हणजेच नर्सरी, ज्युनिअर केजी आणि सिनिअर केजी यांसाठीही वयाची एकसमान अट नव्हती.

यामुळे अनेक पालकांना आपल्या मुलाचे वय प्रवेशासाठी पुरेसे आहे की नाही, याबाबत संभ्रम निर्माण होत होता. ही अडचण दूर करण्यासाठी आणि राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार शिक्षण व्यवस्था अधिक सुसंगत करण्यासाठी शासनाने नवीन वयोमर्यादा (School Admission Age Limit) निश्चित केली आहे.

कोणत्या वर्गासाठी किती वय आवश्यक? पाहा संपूर्ण तक्ता

महाराष्ट्र शासनाने पूर्वप्राथमिक ते इयत्ता पहिलीपर्यंतच्या प्रवेशासाठी खालीलप्रमाणे किमान वय (School Admission Age Limit) निश्चित केले आहे.

वरील निकष शैक्षणिक वर्ष 2027-28 पासून टप्प्याटप्प्याने लागू करण्यात येणार आहेत.

याचा अर्थ असा की, एकाच वेळी सर्व वर्गांसाठी नवीन नियम लागू होणार नाहीत. सुरुवातीला नर्सरीच्या प्रवेशासाठी 3 वर्षे वयाची अट लागू होईल. त्यानंतर पुढील शैक्षणिक वर्षांमध्ये इतर वर्गांसाठी वयोमर्यादा (School Admission Age Limit) लागू केली जाईल.

वय मोजण्यासाठी 30 जून ही तारीख महत्त्वाची

नवीन निर्णयातील सर्वात महत्त्वाची बाब म्हणजे मुलाचे वय मोजण्यासाठी 30 जून ही तारीख निश्चित करण्यात आली आहे.

म्हणजेच, संबंधित शैक्षणिक वर्षाच्या 30 जून रोजी मुलाचे आवश्यक किमान वय पूर्ण झालेले असणे गरजेचे आहे.

उदाहरणार्थ, शैक्षणिक वर्ष 2027-28 मध्ये नर्सरीमध्ये प्रवेश घ्यायचा असल्यास 30 जून 2027 रोजी मुलाचे वय किमान 3 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक राहील.

त्याचप्रमाणे ज्युनिअर केजी, सिनिअर केजी आणि पहिलीच्या प्रवेशासाठी संबंधित शैक्षणिक वर्षाच्या 30 जून रोजी निर्धारित वय पूर्ण असणे आवश्यक आहे.

त्यामुळे पालकांनी केवळ शैक्षणिक वर्ष सुरू झाले आहे म्हणून मुलाला प्रवेश मिळेल असे गृहीत धरू नये. मुलाची जन्मतारीख आणि शासनाने निश्चित केलेली वयाची अट यांची पडताळणी करावी.

नवीन शाळा प्रवेश वयोमर्यादा कधीपासून लागू होणार?

शासनाने हा निर्णय एकदम लागू न करता टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी करण्याचे ठरवले आहे.

1. शैक्षणिक वर्ष 2027-28 – नर्सरी प्रवेश

या वर्षापासून बालवाटिका-1 म्हणजेच नर्सरीच्या प्रवेशासाठी मुलाचे वय किमान 3 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक असेल.

2. शैक्षणिक वर्ष 2028-29 – ज्युनिअर केजी प्रवेश

दुसऱ्या टप्प्यात बालवाटिका-2 म्हणजेच ज्युनिअर केजीसाठी मुलाचे किमान वय 4 वर्षे निश्चित करण्यात आले आहे.

3. शैक्षणिक वर्ष 2029-30 – सिनिअर केजी प्रवेश

तिसऱ्या टप्प्यात बालवाटिका-3 म्हणजेच सिनिअर केजीसाठी मुलाचे वय किमान 5 वर्षे असणे आवश्यक राहील.

4. शैक्षणिक वर्ष 2030-31 – इयत्ता पहिली प्रवेश

शेवटच्या टप्प्यात इयत्ता पहिलीमध्ये प्रवेश घेण्यासाठी मुलाचे वय किमान 6 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक असेल.

अशा प्रकारे नर्सरीपासून पहिलीपर्यंतच्या प्रवेशासाठी वयाचे निकष चार वर्षांच्या कालावधीत टप्प्याटप्प्याने लागू केले जातील.

2026-27 मध्ये प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना नवीन नियम लागू होणार का?

हा प्रश्न अनेक पालकांसाठी महत्त्वाचा आहे.

शासन निर्णयामध्ये स्पष्ट करण्यात आले आहे की, शैक्षणिक वर्ष 2026-27 मध्ये नर्सरी ते इयत्ता पहिलीपर्यंत शिकत असलेल्या विद्यमान विद्यार्थ्यांना नवीन वयाचे निकष लागू होणार नाहीत.

म्हणजेच, सध्या नर्सरी, ज्युनिअर केजी, सिनिअर केजी किंवा पहिलीमध्ये शिकणाऱ्या मुलांना केवळ नवीन वयोमर्यादा (School Admission Age Limit) लागू झाली म्हणून अडचण निर्माण होणार नाही.

तसेच मान्यताप्राप्त शाळेतून मागील वर्ग उत्तीर्ण झालेल्या नियमित विद्यार्थ्यांना पुढील उच्च वर्गात प्रवेश देताना नवीन वयाच्या निकषातून सूट देण्यात आली आहे.

उदाहरणार्थ, एखादा विद्यार्थी मान्यताप्राप्त शाळेतून दुसरीची परीक्षा उत्तीर्ण झाला असेल आणि त्याला तिसरीत प्रवेश घ्यायचा असेल, तर केवळ नवीन वयोमर्यादेच्या कारणास्तव त्याला अडवता येणार नाही.

मात्र ही सूट नियमितपणे मागील वर्ग उत्तीर्ण होऊन पुढील वर्गात प्रवेश घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आहे. नवीन शाळेत नव्याने प्रवेश घेणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला ही सूट आपोआप मिळेल, असे समजू नये.

15 दिवसांची वयाची सूट मिळणार का?

होय. शासन निर्णयामध्ये पालकांसाठी आणखी एक महत्त्वाची तरतूद करण्यात आली आहे.

पूर्वप्राथमिक वर्ग म्हणजेच नर्सरीपासून इयत्ता पहिलीपर्यंतच्या प्रवेशासाठी शाळाप्रमुख स्तरावर किमान आणि कमाल वयाच्या निकषांमध्ये 15 दिवसांची सूट देता येणार आहे.

याचा अर्थ मुलाचे वय निर्धारित वयोमर्यादेच्या अगदी जवळ असल्यास शाळाप्रमुखांकडून या तरतुदीनुसार विचार केला जाऊ शकतो.

मात्र ही सूट प्रत्येक विद्यार्थ्याला आपोआप मिळणार नाही. तसेच ती 15 दिवसांपेक्षा जास्त असेल असे गृहीत धरता येणार नाही. प्रवेशासाठी संबंधित शाळेच्या प्रमुखांशी संपर्क साधून निर्णय घ्यावा.

CBSE, ICSE आणि राज्य मंडळाच्या शाळांनाही नियम लागू होणार का?

महाराष्ट्रात राज्य मंडळाबरोबरच CBSE, ICSE आणि IB अभ्यासक्रमाच्या अनेक शाळा आहेत.

यापूर्वी या शाळांमध्ये प्रवेशाच्या वेळी वयाची अट आणि वय मोजण्याची तारीख वेगवेगळी ग्राह्य धरली जात होती. त्यामुळे पालकांमध्ये अनेकदा संभ्रम निर्माण होत होता.

नवीन शासन निर्णयामागील उद्देश सर्व प्रकारच्या शाळांमध्ये प्रवेशासाठी एकसमान वयाचे निकष निश्चित करणे हा आहे.

त्यामुळे पूर्वप्राथमिक ते इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी शासनाने निश्चित केलेल्या निकषांचे पालन करणे अपेक्षित आहे.

या नवीन निकषांनुसार प्रवेश प्रक्रिया कशी राबवायची, याबाबत प्राथमिक शिक्षण संचालनालय, पुणे यांच्याकडून पुढील मार्गदर्शक सूचना दिल्या जाणार आहेत.

राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 नुसार हा निर्णय का घेण्यात आला?

केंद्र सरकारने राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण 2020 (NEP 2020) लागू केले आहे. या धोरणानुसार शालेय शिक्षणाची रचना 5+3+3+4 अशी निश्चित करण्यात आली आहे.

यामध्ये पहिल्या पाच वर्षांच्या पायाभूत टप्प्यात तीन वर्षे पूर्वप्राथमिक शिक्षण आणि इयत्ता पहिली व दुसरीचा समावेश करण्यात आला आहे.

या टप्प्यात साधारणपणे 3 ते 8 वर्षे वयोगटातील मुलांच्या शिक्षणावर लक्ष केंद्रित केले जाते.

लहान मुलांना सुरुवातीच्या काळात खेळ, कृती, गोष्टी, चित्रे, गाणी आणि विविध उपक्रमांच्या माध्यमातून शिक्षण दिले जाणे महत्त्वाचे मानले जाते.

त्यामुळे मुलांच्या शारीरिक, बौद्धिक, सामाजिक आणि भावनिक विकासाचा विचार करून शिक्षणाची सुरुवात योग्य वयात व्हावी, हा या धोरणामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे.

महाराष्ट्र शासनानेही याच धोरणाशी सुसंगत राहण्यासाठी शाळा प्रवेश वयोमर्यादा (School Admission Age Limit) टप्प्याटप्प्याने लागू करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

पालकांनी आता नेमकी कोणती काळजी घ्यावी?

नवीन नियम लक्षात घेता पालकांनी मुलाच्या शाळा प्रवेशाचे नियोजन आधीपासून करणे गरजेचे आहे.

1. मुलाची जन्मतारीख आणि जन्मदाखल्यावरील माहिती तपासून घ्या.
2. कोणत्या शैक्षणिक वर्षात नर्सरी किंवा इतर वर्गात प्रवेश घ्यायचा आहे, हे निश्चित करा.
3. 30 जून रोजी मुलाचे वय किती पूर्ण होईल, याची गणना करा.
4. प्रवेश घेण्यापूर्वी संबंधित शाळेकडून नवीन वयोमर्यादेची खात्री करून घ्या.
5. शाळेने मागितलेली आवश्यक कागदपत्रे आणि प्रवेशाच्या सूचना तपासा.
6. 15 दिवसांच्या सूटसंदर्भात आवश्यकता असल्यास शाळाप्रमुखांशी चर्चा करा.
7. प्राथमिक शिक्षण संचालनालयाकडून प्रसिद्ध होणाऱ्या पुढील मार्गदर्शक सूचनांवर लक्ष ठेवा.

विशेषतः 2027-28 मध्ये नर्सरी प्रवेश घेणाऱ्या पालकांनी आतापासूनच मुलाच्या वयाची पात्रता तपासणे फायदेशीर ठरेल.

महाराष्ट्र शासनाने शाळा प्रवेशासाठी निश्चित केलेली नवीन वयोमर्यादा (School Admission Age Limit) हा पालक आणि विद्यार्थ्यांच्या दृष्टीने महत्त्वाचा बदल आहे. नर्सरीसाठी 3 वर्षे, ज्युनिअर केजीसाठी 4 वर्षे, सिनिअर केजीसाठी 5 वर्षे आणि इयत्ता पहिलीसाठी 6 वर्षे किमान वय निश्चित करण्यात आले आहे.

हे नियम 2027-28 पासून टप्प्याटप्प्याने लागू होणार असल्यामुळे पालकांनी मुलाच्या जन्मतारखेनुसार प्रवेशाचे नियोजन करावे. विशेष म्हणजे 30 जून ही वय मोजण्याची महत्त्वाची तारीख असून, विद्यमान विद्यार्थ्यांसाठी आणि नियमितपणे पुढील वर्गात जाणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी शासनाने सवलतीही दिल्या आहेत.

त्यामुळे आपल्या मुलाच्या शाळा प्रवेशाबाबत कोणताही संभ्रम राहू नये, यासाठी शासन निर्णय आणि शिक्षण विभागाच्या पुढील सूचनांची माहिती नियमितपणे तपासत राहा.

शासन निर्णय: शाळा प्रवेशासाठी बालकांचे किमान वय निश्चित करणेबाबत शासन निर्णय डाउनलोड करण्यासाठी येथे क्लिक करा.

शाळा प्रवेश वयोमर्यादा 2027 : वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. महाराष्ट्रात नर्सरी प्रवेशासाठी किती वय आवश्यक आहे?

शैक्षणिक वर्ष 2027-28 पासून नर्सरी किंवा बालवाटिका-1 मध्ये प्रवेशासाठी मुलाचे वय 30 जून रोजी किमान 3 वर्षे पूर्ण असणे आवश्यक आहे.

2. ज्युनिअर केजी प्रवेशासाठी किती वय लागणार आहे?

शैक्षणिक वर्ष 2028-29 पासून ज्युनिअर केजी किंवा बालवाटिका-2 प्रवेशासाठी मुलाचे किमान वय 4 वर्षे निश्चित करण्यात आले आहे.

3. सिनिअर केजी प्रवेशासाठी वयोमर्यादा किती आहे?

शैक्षणिक वर्ष 2029-30 पासून सिनिअर केजी किंवा बालवाटिका-3 मध्ये प्रवेशासाठी मुलाचे किमान वय 5 वर्षे असणे आवश्यक आहे.

4. इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी 6 वर्षे वय कधीपासून बंधनकारक होणार?

महाराष्ट्र शासनाच्या निर्णयानुसार शैक्षणिक वर्ष 2030-31 पासून इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी किमान 6 वर्षे वयाचा निकष लागू होणार आहे.

5. शाळा प्रवेश वयोमर्यादा मोजण्यासाठी कोणती तारीख ग्राह्य धरणार?

शासन निर्णयानुसार संबंधित शैक्षणिक वर्षाच्या 30 जून रोजी मुलाचे निर्धारित किमान वय पूर्ण झालेले असणे आवश्यक आहे.

6. 2026-27 मध्ये शाळेत शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांना नवीन नियम लागू होणार का?

नाही. 2026-27 या शैक्षणिक वर्षातील नर्सरी ते इयत्ता पहिलीच्या विद्यमान विद्यार्थ्यांना नवीन वयाचे निकष लागू होणार नाहीत.

7. शाळा प्रवेशासाठी 15 दिवसांची सूट मिळणार का?

होय. शाळाप्रमुखांना पूर्वप्राथमिक ते इयत्ता पहिलीच्या प्रवेशासाठी किमान आणि कमाल वयाच्या निकषांमध्ये 15 दिवसांची सूट देण्याची तरतूद आहे.

8. CBSE आणि ICSE शाळांनाही नवीन वयोमर्यादा लागू होणार का?

शासन निर्णयाचा उद्देश राज्यातील विविध शिक्षण मंडळांच्या शाळांसाठी प्रवेशाचे वयाचे निकष एकसमान करणे हा आहे. संबंधित अंमलबजावणीच्या सूचनांसाठी शाळा आणि प्राथमिक शिक्षण संचालनालयाच्या मार्गदर्शक सूचना तपासाव्यात.

9. मागील वर्ग उत्तीर्ण झालेल्या विद्यार्थ्यांना नवीन वयोमर्यादा लागू होईल का?

मान्यताप्राप्त शाळेतून मागील वर्ग उत्तीर्ण झालेल्या नियमित विद्यार्थ्यांना पुढील उच्च वर्गात प्रवेशासाठी वयाच्या निकषातून सूट देण्यात आली आहे.

या लेखात, आम्ही शाळा प्रवेश वयोमर्यादा 2027 (School Admission Age Limit): नर्सरी ते पहिलीचे नवे नियम! विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. हा लेख उपयुक्त वाटला असेल तर तो इतर पालक, शिक्षक आणि शाळा व्यवस्थापनापर्यंत नक्की शेअर करा. अशाच महत्त्वाच्या सरकारी नियम, शिक्षण आणि आरोग्यविषयक अधिकृत माहितीसाठी आमच्या वेबसाइटला नियमित भेट द्या.

खालील लेख देखील वाचा !

1. आपले सरकार शालेय शिक्षण सेवा: मार्कशीट व दाखल्यांचे नवे नियम!
2. पोस्टमन काढणार लहान मुलांचे आधारकार्ड: ५ वर्षांखालील मुलांसाठी नवी मोहीम, जाणून घ्या कागदपत्रे व सोपी पद्धत!
3. लहान मुलांचे आधार कार्ड नोंदणी कशी करावी? आवश्यक कागदपत्रे, वयानुसार प्रक्रिया!
4. आधारकार्ड PDF फाईल मध्ये डाउनलोड करण्याची प्रोसेस ! Download Aadhaar Card in PDF File
5. आधार PVC कार्ड ATM सारखं दिसणार आधार कार्ड ऑनलाईन ५० रुपयात बनवा, जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस (Aadhaar PVC card)
6. आपले सरकार आरटीएस शिक्षण सेवा : Migration Certificate बंद! डिग्रीवर फोटो आणि QR Code सक्तीचा; वाचा ५ नवीन नियम
7. अपार आयडी ‘एक राष्ट्र, एक ओळखपत्र’ प्रत्येक विद्यार्थ्याला बनवावे लागणार !
8. जातीचा दाखला ऑनलाईन कसा काढायचा? जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस !
9. जात वैधता प्रमाणपत्रासाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा? जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस – Caste Validity Certificate
10. जात प्रमाणपत्र पडताळणीसाठी आता ऑफलाईनही अर्ज करता येणार! जात वैधता ऑफलाइन अर्ज PDF फाईल.
11. नॉन क्रिमिलेअर दाखला ऑनलाईन कसा काढायचा? याबद्दल सविस्तर माहिती जाणून घ्या !
12.  उत्पन्नाचा दाखला ऑनलाईन कसा काढायचा? याबद्दल सविस्तर माहिती
13. दारिद्र्य रेषेखाली (BPL) असल्याचा दाखला ऑनलाईन कसा काढायचा? याबद्दल सविस्तर माहिती
14. शासकीय दाखल्यांसाठी लागणारे कागदपत्रे !
15. बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना मुलभूत वस्तू संच सहाय्य योजना : इयत्ता 1 ली ते 8 वीच्या पहिल्या दोन पाल्यांना 22 प्रकारच्या वस्तूंचा संच मिळणार!
16. बांधकाम कामगारांच्या पाल्यांना शैक्षणिक सहाय्य योजना 2026 : विद्यार्थ्यांना ₹20 हजार ते ₹1 लाखांपर्यंत आर्थिक सहाय्य, पात्रता, कागदपत्रे व अर्ज प्रक्रिया जाणून घ्या!
17. शासकीय कामे होत नसतील तर ऑनलाईन पद्धतीने तक्रार कशी करायची? जाणून घ्या सविस्तर
18. शाळा परिसरात जंक फूड बंदी : FDA चे नवीन नियम, 50 मीटर परिसरात काय बंद? संपूर्ण माहिती!

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी इथे क्लिक करा !!