ग्राम रोजगार सहायकांना दरमहा ₹८,००० मानधन; राज्य शासनाचा नवीन GR जारी! पहा नवीन अटी व नियम!
ग्रामीण भागाच्या विकासात आणि मजुरांना हक्काचा रोजगार मिळवून देण्यामध्ये ग्रामपातळीवर रात्रंदिवस काम करणाऱ्या ग्राम रोजगार सहायकांसाठी अत्यंत आनंदाची बातमी समोर आली आहे! महाराष्ट्र शासनाने ग्राम रोजगार सहायकांच्या मानधनाबाबत अधिकृत शासन निर्णय (Gram Rojgar Sahayak Mandhan GR 2026) निर्गमित केला असून, आता त्यांना दरमहा ₹८,०००/- इतके निश्चित मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) मिळणार आहे. जर तुम्ही स्वतः ग्राम रोजगार सहायक म्हणून काम करत असाल किंवा गावातील या महत्त्वाच्या योजनेबद्दल जाणून घेण्यास उत्सुक असाल, तर शासनाने कोणते नवीन नियम, उद्दिष्टे आणि अटी लागू केल्या आहेत, हे समजून घेणे तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
पूर्वीच्या महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेचे (MGNREGA) रूपांतर आता महाराष्ट्र रोजगार हमी (विकसित भारत रोजगार व आजीविका हमी अभियान (ग्रामीण) योजना), २०२६ (VB G RAM G) अंतर्गत करण्यात आले असून, या नव्या व्यवस्थेमध्ये ग्राम रोजगार सेवकांची भूमिका अधिक व्यापक करण्यात आली आहे. चला तर मग, या शासन निर्णयातील सर्व महत्त्वाच्या बाबी सोप्या आणि थेट भाषेत समजून घेऊया.
ग्राम रोजगार सहायक मानधन २०२६ – (Gram Rojgar Sahayak Mandhan GR 2026)
नव्या शासन निर्णयातील ठळक मुद्दे खालील तक्त्यामध्ये दिले आहेत:
| तपशील | अधिकृत माहिती |
| योजनेचे नाव | विकसित भारत रोजगार व आजीविका हमी अभियान (ग्रामीण) योजना – VB G RAM G, २०२६ |
| नियमित ग्राम रोजगार सहायक मानधन | ₹८,०००/- दरमहा |
| पॉज पिरियड (Pause Period)ग्राम रोजगार सहायक मानधन | ₹२,५००/- दरमहा (२ महिन्यांच्या कामाच्या खंड काळात) |
| वार्षिक उद्दिष्ट (टार्गेट) | किमान ६,००० मनुष्यदिन निर्मिती |
| सुरुवातीच्या ६ महिन्यांचे टार्गेट | किमान ३,००० मनुष्यदिन निर्मिती (५०% उद्दिष्ट) |
| अतिरिक्त प्रोत्साहन (Incentive) | १०,००० पेक्षा जास्त मनुष्यदिनांवर २% इन्सेंटिव्ह, प्रवासभत्ता व डेटा पॅक |
| नियुक्ती व नियंत्रण अधिकार | पूर्णतः संबंधित ग्रामसभेचे नियंत्रण |
| शासन निर्णय (GR) क्रमांक | मग्रारो-२०२४/प्र.क्र.६३/रोहयो-१० (ई-११८५२८३) |
| GR जारी झाल्याची तारीख | २२ सप्टेंबर २०२६ |
| प्रायोगिक कालावधी | ३० जून २०२७ पर्यंत लागू |
१. ग्राम रोजगार सहायकांना किती मानधन मिळणार? (मानधन रचना)
शासनाने ग्राम रोजगार सहायकांच्या कामाची व्याप्ती लक्षात घेऊन मानधनाचे दोन स्पष्ट भाग केले आहेत:
नियमित कामाचा कालावधी (दरमहा ₹८,०००/-):
गावात जेव्हा रोजगार हमी योजनेची प्रत्यक्ष कामे सुरू असतात, तेव्हा ग्राम रोजगार सहायकास प्रतिमहिना ₹८,०००/- इतके मानधन दिले जाईल. हे मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) थेट आयुक्त, (विकसित भारत रोजगार व आजीविका हमी अभियान (ग्रामीण) योजना) नागपूर यांच्यामार्फत संबंधित ग्रामपंचायतीस वितरित केले जाईल.
पॉज पिरियड दरम्यानचे मानधन (दरमहा ₹२,५००/-):
मार्गदर्शक तत्त्वानुसार पावसाळ्यात किंवा इतर कारणांमुळे वर्षातून साधारणपणे दोन महिने रोहयोची प्रत्यक्ष कामे बंद असतात; या कालावधीला ‘Pause Period’ म्हटले जाते. या दोन महिन्यांत कामे बंद असली तरी रोजगार सहायकांचे मानधन पूर्णपणे बंद होणार नाही. या काळात त्यांना दरमहा ₹२,५००/- मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) मिळेल.
या दोन महिन्यांत सहायकांना मजुरांची जॉब कार्ड पडताळणी, नोंदवह्या व रजिस्टर अद्ययावत करणे, मजुरांचे ई-केवायसी (E-KYC) करणे आणि योजनेची प्रसिद्धी करणे अशी कार्यालयीन कामे करावी लागतील.
२. कामाचे वार्षिक टार्गेट: ६,००० मनुष्यदिन पूर्ण करणे बंधनकारक!
केवळ पद मिळवून चालणार नाही, तर गावात प्रत्यक्ष रोजगार निर्माण करून दाखवावा लागणार आहे. मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) नियमित सुरू राहण्यासाठी शासनाने मनुष्यदिन निर्मितीचे (Man-days generation) कडक निकष ठेवले आहेत:
वार्षिक उद्दिष्ट: प्रत्येक ग्राम रोजगार सहायकाने एका वर्षात किमान ६,००० मनुष्यदिन निर्मितीचे टार्गेट पूर्ण करणे आवश्यक आहे.
पहिले ६ महिने: नियुक्तीनंतरच्या पहिल्या ६ महिन्यांच्या आत एकूण उद्दिष्टाच्या किमान ५०% म्हणजेच ३,००० मनुष्यदिन निर्माण करावेच लागतील.
लक्ष्य पूर्ण न केल्यास कारवाई: जर रोजगार सहायकाने हे निर्धारित टार्गेट गाठले नाही, तर ग्रामसभेमार्फत त्यांची मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) तत्त्वावरील सेवा तात्काळ समाप्त केली जाऊ शकते.
३. १०,००० पेक्षा जास्त मनुष्यदिन निर्माण करा आणि मिळवा २% इन्सेंटिव्ह!
उत्कृष्ट काम करणाऱ्या ग्राम रोजगार सहायकांसाठी शासनाने अतिरिक्त कमाईची संधी देखील उपलब्ध करून दिली आहे.
२% प्रोत्साहनपर रक्कम: जर एखाद्या सहायकाने वर्षाकाठी १०,००० पेक्षा जास्त मनुष्यदिन निर्माण केले, तर त्यांना २% प्रोत्साहनपर रक्कम (Incentive) स्वतंत्रपणे दिली जाईल.
इतर भत्ते: यासोबतच अधिकृत शासन निर्णयानुसार प्रवासभत्ता आणि मोबाईलसाठी डेटा पॅक (Data Pack) खर्च स्वतंत्रपणे दिला जाणार आहे. त्यामुळे जितके जास्त काम आणि रोजगार निर्मिती, तितकी जास्त कमाई सहायकांना करता येणार आहे.
४. नियुक्ती कशी होणार? ग्रामसभेचे १००% नियंत्रण!
ग्राम रोजगार सहायकांची नियुक्ती किंवा हकालपट्टी करण्याचे संपूर्ण अधिकार आता ग्रामसभेच्या हाती देण्यात आले आहेत.
एका ग्रामपंचायतीत एकच सहायक: सामान्यतः नियोजित कामांसाठी एका ग्रामपंचायतीमध्ये एकच पूर्णवेळ ग्राम रोजगार सहायक अनुज्ञेय राहील. जर गावात कामांचा व्याप खूप मोठा असेल आणि लगतच्या ३ वर्षांतील कामांच्या आधारे एकापेक्षा जास्त सहायकांची गरज असेल, तर ग्रामसभेने आयुक्तांची (नागपूर) पूर्वमंजुरी घेणे बंधनकारक आहे.
दरवर्षी १५ ऑगस्टच्या ग्रामसभेत नियुक्ती: दरवर्षी १५ ऑगस्ट रोजी होणाऱ्या ग्रामसभेच्या बैठकीत ग्राम रोजगार सहायकाची मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) तत्त्वावर निवड केली जाईल.
कार्यकाळ: ही नियुक्ती १ सप्टेंबर ते पुढील वर्षाच्या ३१ जुलै या कालावधीसाठी वैध असेल.
मुदतवाढ कशी मिळणार?: पूर्वी कार्यरत असलेल्या सहायकाने मागील वर्षात केलेले मनुष्यदिन उद्दिष्ट, कामाची गुणवत्ता आणि कागदपत्रांचे अद्ययावतीकरण तपासूनच १५ ऑगस्टच्या ग्रामसभेत त्याला पुढील वर्षासाठी मुदतवाढ द्यायची की नाही, याचा निर्णय ग्रामसभा घेईल.
५. ग्राम रोजगार सहायकाची मुख्य कामे आणि जबाबदाऱ्या
नव्या नियमांनुसार ग्राम रोजगार सहायकाला ग्रामपंचायत पातळीवर सरपंच आणि ग्रामसेवकांना मदत करत खालील जबाबदाऱ्या पार पाडाव्या लागतील:
मजुरांचे E-KYC पूर्ण करणे: ग्रामपंचायतीतील रोहयो अंतर्गत नोंदणीकृत असलेल्या सर्व मजुरांचे ई-केवायसी वेळेत पूर्ण करण्याची प्राथमिक जबाबदारी रोजगार सहायकाची असेल. यासाठी ग्रामपंचायतीने त्यांना तांत्रिक प्रणाली व सुविधा पुरवणे आवश्यक आहे.
जॉब कार्ड व नोंदवह्या: नवीन मजुरांची जॉब कार्ड मागणी घेणे, जॉब कार्डची पडताळणी करणे व हजेरीपत्रक (मस्टर रोल) व्यवस्थित ठेवणे.
कामांची आखणी: गावात रोहयो अंतर्गत होणाऱ्या जलसंधारण, वृक्षारोपण, रस्ते किंवा इतर सार्वजनिक कामांवर मजुरांची उपस्थिती नोंदवणे.
कामात टाळाटाळ केल्यास कारवाई: जर रोजगार सहायकाने ग्रामसेवक किंवा तालुका कार्यक्रम अधिकाऱ्यांना कामात सहकार्य केले नाही किंवा कामात हलगर्जीपणा दाखवला, तर ग्रामसभा तात्काळ त्यांची सेवा समाप्त करू शकते आणि अशा व्यक्तीला पुन्हा कधीही पुनर्नेमणूक दिली जाणार नाही.
मृद व जलसंधारण विभाग शासन निर्णय (GR) डाऊनलोड:
महाराष्ट्र रोजगार हमी (विकसित भारत रोजगार व आजीविका हमी अभियान (ग्रामीण) योजना), 2026 म्हणजेच पूर्वीच्या महात्मा गांधी राष्ट्रीय ग्रामीण रोजगार हमी योजनेंतर्गत कार्यरत ग्राम रोजगार सहायकांच्या मानधनाबाबत शासन निर्णय (Gram Rojgar Sahayak Mandhan GR 2026) डाऊनलोड करण्यासाठी येथे क्लिक करा.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रश्न १: ग्राम रोजगार सहायकांना दरमहा किती मानधन मिळणार आहे?
उत्तर: शासन निर्णयानुसार ग्राम रोजगार सहायकांना नियमित कामाच्या काळात दरमहा ₹८,०००/- आणि २ महिन्यांच्या पॉज पिरियडमध्ये दरमहा ₹२,५००/- मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan) अनुज्ञेय आहे.
प्रश्न २: मानधन वाढीचा हा शासन निर्णय (GR) कधी जारी करण्यात आला?
उत्तर: हा शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या मृद व जलसंधारण (रोहयो) विभागाने दिनांक २२ सप्टेंबर २०२६ रोजी अधिकृतपणे निर्गमित केला आहे.
प्रश्न ३: ग्राम रोजगार सहायकास वर्षाला किती मनुष्यदिन निर्माण करावे लागतील?
उत्तर: प्रत्येक रोजगार सहायकास वर्षभरात किमान ६,००० मनुष्यदिन निर्माण करावे लागतील. त्यापैकी पहिल्या ६ महिन्यांत किमान ३,००० मनुष्यदिन साध्य करणे बंधनकारक आहे.
प्रश्न ४: अतिरिक्त २% इन्सेंटिव्ह मिळवण्यासाठी काय अट आहे?
उत्तर: वर्षभरात १०,००० पेक्षा जास्त मनुष्यदिनांची निर्मिती केल्यास सहायकास २% प्रोत्साहनपर रक्कम, प्रवासभत्ता आणि डेटा पॅक स्वतंत्रपणे दिला जातो.
प्रश्न ५: एका ग्रामपंचायतीत दोन ग्राम रोजगार सहायक नेमले जाऊ शकतात का?
उत्तर: सामान्यतः एका ग्रामपंचायतीत एकच सहायक नेमला जातो. मात्र, कामाचा मोठा आराखडा असल्यास लगतच्या ३ वर्षांच्या कामाच्या समर्थनासह प्रस्ताव सादर करून, आयुक्त (VB G RAM G, नागपूर) यांच्या पूर्वमंजुरीनेच अतिरिक्त सहायक नेमला जाऊ शकतो.
महाराष्ट्र शासनाने महाराष्ट्र रोजगार हमी (विकसित भारत रोजगार व आजीविका हमी अभियान – ग्रामीण योजना), २०२६ अंतर्गत घेतलेला हा निर्णय ग्राम रोजगार सहायकांसाठी अत्यंत दिलासादायक आणि प्रोत्साहन देणारा आहे. निश्चित मानधनासोबतच कामाच्या कामगिरीवर आधारित प्रोत्साहनपर भत्ता दिल्याने ग्रामीण भागात रोजगाराची कामे अधिक वेगाने आणि पारदर्शकपणे पूर्ण होण्यास मदत होईल. हे सर्व नियम सध्या प्रायोगिक तत्त्वावर ३० जून २०२७ पर्यंत लागू राहणार आहेत.
या लेखात, आम्ही ग्राम रोजगार सहायकांना दरमहा ₹८,००० मानधन (Gram Rojgar Sahayak Mandhan GR 2026); राज्य शासनाचा नवीन GR जारी! पहा नवीन अटी व नियम! विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.
पुढील लेख देखील वाचा!
- ग्राम रोजगार सेवकांची कर्तव्य व जबाबदाऱ्या आणि त्यांच्या नियुक्तीच्या संदर्भात मार्गदर्शक सूचना!
- ग्राम रोजगार सेवकांच्या तक्रारी संदर्भात शासन नियम!
- ग्रामपंचायत स्तरावर अतिरीक्त ग्राम रोजगार सेवकांची नियुक्ती !
- ग्राम रोजगार सेवक मनरेगा हजेरीपट निर्गमित करणार !
- ग्रामपंचायत मधील मनरेगा अंतर्गत रोजगार हमी योजनेचे पैसे खात्यावर जमा झाले की नाही हे ऑनलाईन कसं पाहायचं? जाणून घ्या सविस्तर माहिती !
वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.
आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी इथे क्लिक करा !!
