महिला बचत गटांच्या महिलांसह सखी यांना देण्यात येणार वाढीव मानधन !

महिला बचत गट वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) या विषयाबाबत महाराष्ट्रातील बचत गटांशी आणि उमेद अभियानाशी संबंधित अनेक महिलांमध्ये उत्सुकता असते. विशेषतः CRP, ICRP म्हणजेच प्रेरिका आणि सखी यांना वाढीव मानधन किती मिळणार, शासनाने यासाठी किती निधी मंजूर केला आणि हा निर्णय नेमका कोणासाठी आहे, असे प्रश्न विचारले जातात.

या संदर्भात महाराष्ट्र शासनाच्या ग्राम विकास विभागाने सन 2025-26 साठी महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत समुदाय संसाधन व्यक्ती अर्थात CRP, प्रेरिका अर्थात ICRP आणि सखी यांना देण्यात येणाऱ्या वाढीव मानधनासंदर्भात निधी वितरणाचा शासन निर्णय जारी केला आहे.

मात्र, येथे एक महत्त्वाची गोष्ट स्पष्टपणे समजून घेणे आवश्यक आहे. महिला बचत गट वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) हा विषय बचत गटांशी संबंधित असला तरी शासन निर्णयात बचत गटातील सर्व महिलांना थेट वाढीव मानधन देण्याची घोषणा करण्यात आलेली नाही. संबंधित शासन निर्णयात CRP, ICRP/प्रेरिका आणि सखी यांचा विशेष उल्लेख आहे.

या लेखात आपण शासन निर्णयातील माहिती सोप्या भाषेत समजून घेऊया.

महिला बचत गट वाढीव मानधन – Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan:

महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागात महिला स्वयं सहायता गटांच्या माध्यमातून विविध सामाजिक, आर्थिक आणि उपजीविकेशी संबंधित उपक्रम राबविले जातात. या कामात स्थानिक स्तरावर समुदायाशी जोडून काम करणाऱ्या काही व्यक्ती महत्त्वाची भूमिका बजावतात.

महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत कार्यरत अशा समुदाय संसाधन व्यक्ती (CRP), प्रेरिका (ICRP) आणि सखी यांना त्यांच्या कामाचे मूल्यांकन करून मानधन देण्यासंदर्भातील तरतूद आहे.

सन 2025-26 साठी जारी करण्यात आलेल्या संबंधित शासन निर्णयामध्ये वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) आणि स्वयं सहायता गटांशी संबंधित फिरता निधी या बाबींसाठी तरतुदीचा संदर्भ देण्यात आला आहे.

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, या निर्णयाचा मुख्य संबंध उमेद अभियानातील समुदाय पातळीवर कार्यरत CRP, ICRP आणि सखी यांच्या वाढीव मानधनासाठी निधी वितरणाशी आहे.

वाढीव मानधनाचा लाभ कोणाला मिळतो?

शासन निर्णयातील माहितीनुसार वाढीव मानधनाचा (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) संदर्भ खालील समुदाय संसाधन व्यक्तींशी आहे.

• समुदाय संसाधन व्यक्ती अर्थात CRP
• प्रेरिका अर्थात ICRP
• सखी

यामुळे “महिला बचत गट वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan)” या विषयाची माहिती वाचताना बचत गटातील सर्व सदस्यांना हे मानधन मिळणार आहे, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.

उमेद अभियानांतर्गत समुदाय स्तरावर विशिष्ट जबाबदाऱ्या सांभाळणाऱ्या व्यक्तींच्या मानधनाबाबत हा शासन निर्णय आहे.

CRP म्हणजे काय?

CRP म्हणजे Community Resource Person अर्थात समुदाय संसाधन व्यक्ती.

उमेद अभियानाच्या अधिकृत माहितीनुसार, महिला स्वयं सहायता गटांशी संबंधित कामात समुदाय पातळीवरील संसाधन व्यक्तींची भूमिका महत्त्वाची असते. बचत गट स्थापन करण्यासाठी किंवा संबंधित प्रक्रियेसाठी स्थानिक स्तरावरील CRPशी संपर्क साधण्याची माहितीही अभियानाच्या अधिकृत संकेतस्थळावर देण्यात आली आहे.

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, CRP ही समुदाय आणि अभियानाच्या कामकाजामधील महत्त्वाची कडी असते.

महिला बचत गट, त्यांची संघटनात्मक प्रक्रिया आणि विविध उपक्रमांशी संबंधित कामात समुदाय संसाधन व्यक्तींचे योगदान असते.

ICRP किंवा प्रेरिका म्हणजे काय?

ICRP या संज्ञेचा शासन निर्णयात प्रेरिका असा उल्लेख करण्यात आला आहे.

उमेद अभियानांतर्गत समुदायाच्या सहभागातून विविध उपक्रम राबविले जातात. अशा कामांमध्ये समुदाय पातळीवर कार्यरत व्यक्तींना विविध जबाबदाऱ्या दिल्या जातात.

मात्र, संबंधित शासन निर्णयाचा मुख्य उद्देश ICRPच्या प्रत्येक जबाबदारीचे सविस्तर वर्णन करणे नसून त्यांच्या वाढीव मानधनासाठी निधी वितरणाशी संबंधित आहे.

त्यामुळे या लेखात ICRPच्या कामाबाबत अधिकृत स्रोतांमध्ये स्पष्टपणे उपलब्ध नसलेली अतिरिक्त माहिती अंदाजाने देणे टाळण्यात आले आहे.

सखीची भूमिका काय असते?

उमेद अभियानाशी संबंधित विविध उपक्रमांमध्ये “सखी” या संज्ञेचा वापर विविध समुदायस्तरीय भूमिकांसाठी केला जातो.

मात्र, संबंधित शासन निर्णयात मुख्यत्वे CRP, प्रेरिका (ICRP) आणि सखी यांना देण्यात येणाऱ्या वाढीव मानधनासाठी (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) निधी वितरणाचा विषय आहे.

म्हणून प्रत्येक प्रकारच्या “सखी”ची भूमिका एकसारखी आहे किंवा सर्व सखींना समान प्रकारचे मानधन मिळते, असा सर्वसाधारण निष्कर्ष काढणे योग्य नाही.

प्रत्यक्ष भूमिका आणि मानधनासंदर्भातील तपशील संबंधित अधिकृत सूचना आणि स्थानिक स्तरावरील अंमलबजावणीच्या आदेशांनुसार वेगळा असू शकतो.

वाढीव मानधन किती आहे?

संबंधित शासन निर्णयाच्या प्रस्तावनेत, 16 सप्टेंबर 2023 रोजीच्या मंत्रिमंडळ बैठकीतील निर्णयाच्या संदर्भाने महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत कार्यरत CRP, ICRP आणि सखी यांना त्यांच्या कामाचे प्रचलित पद्धतीने मूल्यांकन करून कमाल ₹6,000 दरमहा मानधन देण्याबाबत उल्लेख करण्यात आला आहे.

येथे “कमाल” हा शब्द महत्त्वाचा आहे.

याचा अर्थ प्रत्येक CRP, ICRP किंवा सखीला निश्चितपणे समान रक्कम मिळते, असा निष्कर्ष केवळ या शासन निर्णयाच्या आधारे काढता येत नाही. कारण मानधनाचा संदर्भ कामाच्या मूल्यांकनाशी जोडलेला आहे.

म्हणून सोशल मीडिया किंवा इतर माध्यमांवरील “सर्वांना ₹6,000 मिळणार” अशा दाव्यांवर विश्वास ठेवण्यापूर्वी संबंधित अधिकृत आदेश तपासणे आवश्यक आहे.

शासनाने किती निधी वितरित केला?

या शासन निर्णयातील सर्वात महत्त्वाची माहिती म्हणजे निधी वितरण.

सन 2025-26 मध्ये महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत समुदाय संसाधन व्यक्तींसाठी वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) आणि स्वयं सहायता गटांना फिरता निधी या संबंधित तरतुदीमधून शासनाने: ₹18,40,48,000

इतका निधी महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानास वितरित करण्याचा निर्णय घेतला आहे.

ही रक्कम म्हणजे:

अठरा कोटी चाळीस लाख अठ्ठेचाळीस हजार रुपये

हा निधी अर्थसंकल्पीय वितरण प्रणालीद्वारे अभियानास वितरित करण्यात येत असल्याचे शासन निर्णयात नमूद आहे.

मात्र, ही संपूर्ण रक्कम केवळ एका व्यक्तीला किंवा सर्व बचत गट सदस्यांमध्ये थेट वाटली जाणार आहे, असा अर्थ काढू नये. निधीचा संदर्भ शासन निर्णयातील संबंधित उद्दिष्टे आणि तरतुदींशी आहे.

महिला बचत गटांना फिरता निधी म्हणजे काय?

वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) आणि फिरता निधी या दोन वेगळ्या बाबी आहेत.

शासन निर्णयात स्वयं सहायता गटांच्या वर्गवारीचा आणि फिरता निधीचा देखील संदर्भ आहे.

अधिकृत माहितीनुसार, स्वयं सहायता गटांना त्यांच्या अंतर्गत आर्थिक व्यवहारांना मदत व्हावी या उद्देशाने फिरता निधी दिला जातो.

उमेद अभियानाच्या अधिकृत माहितीनुसार पात्रता आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार स्वयं सहायता गटांना ₹30,000 पर्यंत फिरता निधी देण्याची तरतूद नमूद आहे.

म्हणून वाचकांनी खालील दोन गोष्टी वेगळ्या समजून घ्याव्यात:

वाढीव मानधन

हे संबंधित CRP, ICRP आणि सखी यांच्या कामाशी संबंधित आहे.

फिरता निधी

हा स्वयं सहायता गटांच्या आर्थिक व्यवहार आणि अंतर्गत कर्ज व्यवहारांसाठी संबंधित असतो.

या दोन्ही गोष्टी एकच आहेत, असा गैरसमज करून घेऊ नये.

उमेद अभियान म्हणजे काय?

महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियान अर्थात MSRLM हे महाराष्ट्रात “उमेद अभियान” म्हणून ओळखले जाते.

अभियानाचे मुख्य उद्दिष्ट ग्रामीण भागातील महिलांना स्वयं सहायता गटांच्या माध्यमातून संघटित करणे आणि त्यांना विविध आर्थिक व उपजीविकेच्या संधींशी जोडणे हे आहे.

उमेद अभियानाच्या अधिकृत माहितीनुसार महाराष्ट्रात ग्रामीण महिलांच्या स्वयं सहायता गटांच्या सहभागातून अभियानाची अंमलबजावणी केली जाते.

महिला स्वयं सहायता गटांच्या माध्यमातून बचत, आर्थिक व्यवहार, उपजीविका आणि विविध शासकीय योजनांचा लाभ मिळवून देण्यासाठी अभियान कार्यरत आहे.

लाभार्थींना ही माहिती का महत्त्वाची आहे?

या शासन निर्णयाची माहिती विशेषतः खालील व्यक्तींसाठी महत्त्वाची ठरू शकते:

• उमेद अभियानाशी संबंधित CRP
• ICRP किंवा प्रेरिका
• अभियानांतर्गत कार्यरत सखी
• महिला स्वयं सहायता गटांशी संबंधित पदाधिकारी
• ग्रामीण भागातील बचत गटांशी जोडलेल्या महिला
• अभियानाच्या स्थानिक स्तरावरील अधिकारी आणि कर्मचारी

या निर्णयामुळे संबंधित वाढीव मानधनासाठी (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) निधी उपलब्ध करून देण्याबाबत शासनाची प्रक्रिया स्पष्ट होते.

तथापि, प्रत्यक्ष लाभार्थी, मानधनाची रक्कम, कामाचे मूल्यांकन आणि अंमलबजावणी याबाबत स्थानिक किंवा संबंधित स्तरावरील सूचना तपासणे आवश्यक आहे.

महत्त्वाचे मुद्दे :

महिला बचत गट वाढीव मानधन: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

महिला बचत गट वाढीव मानधन कोणाला मिळते?

संबंधित शासन निर्णयानुसार वाढीव मानधनाचा (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) संदर्भ महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत कार्यरत CRP, ICRP/प्रेरिका आणि सखी यांच्याशी आहे.

बचत गटातील प्रत्येक सदस्याला थेट हे मानधन मिळते, असे या शासन निर्णयात नमूद नाही.

CRP ला किती मानधन मिळते?

संबंधित शासन निर्णयाच्या प्रस्तावनेत कामाचे मूल्यांकन करून कमाल ₹6,000 दरमहा मानधन देण्याचा संदर्भ आहे.

प्रत्येक व्यक्तीला समान रक्कम मिळते का, याबाबत संबंधित अंमलबजावणीच्या सूचना तपासणे आवश्यक आहे.

ICRP म्हणजे काय?

ICRPचा शासन निर्णयात प्रेरिका असा उल्लेख करण्यात आला आहे. संबंधित वाढीव मानधनाच्या लाभार्थी गटांमध्ये ICRPचा समावेश आहे.

सखीला वाढीव मानधन मिळते का?

संबंधित शासन निर्णयात CRP आणि ICRPसोबत सखीचाही वाढीव मानधनाच्या संदर्भात उल्लेख करण्यात आला आहे.

मात्र, प्रत्येक प्रकारच्या सखीला किती रक्कम मिळेल, याबाबत स्वतंत्र तपशील या शासन निर्णयात स्पष्टपणे उपलब्ध नाही.

उमेद अभियान म्हणजे काय?

महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियान म्हणजेच MSRLM हे महाराष्ट्रात “उमेद अभियान” म्हणून ओळखले जाते. ग्रामीण भागातील महिलांच्या स्वयं सहायता गटांच्या माध्यमातून आर्थिक आणि सामाजिक सक्षमीकरणासाठी अभियान कार्यरत आहे.

बचत गटातील सर्व महिलांना वाढीव मानधन मिळते का?

नाही, संबंधित शासन निर्णयाच्या आधारे असा निष्कर्ष काढता येत नाही.

शासन निर्णयात विशेषतः CRP, ICRP/प्रेरिका आणि सखी यांचा उल्लेख आहे.

शासन निर्णय कधी जारी करण्यात आला?

या लेखाचा मुख्य आधार असलेला शासन निर्णय महाराष्ट्र शासनाच्या ग्राम विकास विभागाने 23 मार्च 2026 रोजी जारी केला आहे.

वाढीव मानधनासाठी स्वतंत्र अर्ज करावा लागतो का?

या शासन निर्णयात स्वतंत्र अर्ज प्रक्रियेबाबत स्पष्ट माहिती नमूद नाही.

त्यामुळे अर्ज, नोंदणी किंवा प्रत्यक्ष मानधन प्रक्रियेबाबत माहिती मिळवण्यासाठी संबंधित उमेद अभियानाच्या तालुका, जिल्हा किंवा राज्यस्तरीय कार्यालयाशी संपर्क करावा.

महिला बचत गट वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) या विषयाकडे पाहताना शासन निर्णयातील मूळ माहिती समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.

संबंधित निर्णय हा सर्व महिला बचत गट सदस्यांना थेट वाढीव मानधन (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) देण्याबाबत नसून, महाराष्ट्र राज्य ग्रामीण जीवनोन्नती अभियानांतर्गत कार्यरत CRP, ICRP/प्रेरिका आणि सखी यांच्या वाढीव मानधनासंदर्भातील निधी वितरणाशी संबंधित आहे.

सन 2025-26 साठी शासनाने संबंधित उद्देशासाठी ₹18,40,48,000 इतका निधी वितरित करण्याचा निर्णय घेतला आहे. तसेच शासन निर्णयाच्या प्रस्तावनेत कामाच्या मूल्यांकनानुसार कमाल ₹6,000 दरमहा मानधनाचा संदर्भ देण्यात आला आहे.

म्हणून संबंधित लाभार्थींनी प्रत्यक्ष मानधन, स्थानिक अंमलबजावणी आणि इतर प्रक्रियेसाठी अधिकृत सूचना तपासणे आवश्यक आहे.

वरील माहिती उपलब्ध अधिकृत शासन निर्णयाच्या आधारे तयार करण्यात आली आहे. प्रत्यक्ष लाभ, मानधनाची अंमलबजावणी किंवा निधी वितरणाबाबत स्थानिक स्तरावरील सूचना संबंधित अधिकृत विभागाकडून तपासाव्यात. शासन निर्णय, नियम किंवा अंमलबजावणी प्रक्रियेत पुढील बदल झाल्यास अद्ययावत अधिकृत माहिती ग्राह्य धरावी.

ग्राम विकास विभाग शासन निर्णय : सन 2025-26 राज्य शासनाकडून समुदाय संसाधन व्यक्तीं (Community Resource Person-CRP) / प्रेरिका (ICRP) / सखी यांना देण्यात येणारे वाढीव मानधन निधी (Mahila Bachat Gat Vadhiv Mandhan) वितरीत करणेबाबत शासन निर्णय पाहण्यासाठी इथे क्लिक करा.

1. आत्मा योजने अंतर्गत शेतकरी गटाची नोंदणी प्रक्रिया जाणून घ्या सविस्तर !
2. राज्यातील महिलांच्या सर्वांगिण विकासासाठी “आदिशक्ती अभियान”!
3. ड्रोन परवाना : ड्रोन वापरासाठी करा नोंदणी ! – Drone License
4. सारथी मार्फत मोफत ड्रोन पायलट प्रशिक्षण
5. प्रधानमंत्री सूक्ष्म अन्न प्रक्रिया उद्योग योजना : सूक्ष्म अन्नप्रक्रिया उद्योगांना अनुदान व संधी!
6. नवीन उद्योग सुरु करायचा आहे? तर सरकारच्या “मुख्यमंत्री रोजगार निर्मिती कार्यक्रम योजनेचा लाभ घेण्यासाठी हे वाचाच!
7. उद्योगिनी योजनेतून महिलांना व्यवसायासाठी बिनव्याजी कर्ज व 30% अनुदान !
8. हे 40 व्यवसाय सुरु करण्यासाठी महाराष्ट्र सरकार देणार १ लाख रुपयांपर्यंत बिनव्याजी कर्ज ! Maharashtra government business loan scheme
9. कृषी क्लिनिक आणि कृषी व्यवसाय केंद्र योजना
10. डेल्हीवरी कुरिअर कंपनी सोबत तुमचा व्यवसाय सुरु करा आणि महिना कमवा हजारो रुपये !
11. ॲमेझॉन IHS सोबत व्यवसाय करा आणि कमवा हजारो रुपये (Amazon IHS Registration)
12. शून्य क्रेडिट आणि १००% रिकव्हरी राखण्यासाठी व्यवसाय धोरण !

वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी येथे क्लिक करा !!