गोदाम बांधकाम अनुदान योजना: शेतकऱ्यांसाठी संपूर्ण मार्गदर्शक!

January 30, 2026 MSDhulap Team 6 min read

शेतकऱ्यांच्या अन्नधान्य साठवणुकीसाठी मजबूत सुविधा उपलब्ध व्हाव्यात यासाठी शासनाने गोदाम बांधकाम अनुदान योजना (Godown Subsidy Scheme) सुरू केली आहे. या योजनेचा उद्देश म्हणजे उत्पादनानंतर धान्य सुरक्षित ठेवणे, योग्य साठवणूक करणे आणि मूल्यवृद्धी साधणे. विशेषतः FPO/FPC (शेतकरी उत्पादक संघ/कंपनी) यांना या योजनेतून मोठा फायदा मिळू शकतो. योग्य साठवणूक नसल्यामुळे होणारे नुकसान कमी करणे आणि बाजारभाव मिळेपर्यंत माल ठेवण्याची सुविधा देणे हे या योजनेचे मुख्य ध्येय आहे.

या मार्गदर्शक लेखात आपण गोदाम बांधकाम अनुदान योजनाची पात्रता, अनुदान रक्कम, अर्ज प्रक्रिया, आवश्यक कागदपत्रे, निवड पद्धत आणि महत्वाच्या सूचना अगदी सोप्या भाषेत समजून घेऊ.

Table of Contents

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना – Godown Subsidy Scheme:

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना ही अन्न व पोषण सुरक्षा अभियानांतर्गत राबवली जाणारी योजना आहे. शेतकरी उत्पादक संघ (FPO) आणि शेतकरी उत्पादक कंपनी (FPC) यांना अन्नधान्य आणि कडधान्य साठवण्यासाठी गोदाम उभारणीसाठी आर्थिक मदत दिली जाते.

या योजनेत सुमारे 250 मेट्रिक टन क्षमतेचे गोदाम बांधण्यासाठी अनुदान दिले जाते. साठवणुकीची सुविधा वाढल्यामुळे शेतकऱ्यांना तात्काळ विक्रीचा दबाव राहत नाही आणि चांगला बाजारभाव मिळेपर्यंत माल ठेवता येतो.

योजनेचे प्रमुख उद्दिष्ट

अन्नधान्याची सुरक्षित साठवणूक
पिकांचे नुकसान टाळणे
स्थानिक स्तरावर गोदाम सुविधा उपलब्ध करणे
FPO/FPC सक्षम करणे
शेतमालाला योग्य बाजारभाव मिळवून देणे
मूल्यवर्धन आणि प्रक्रिया सुलभ करणे

अनुदान किती मिळते?

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना अंतर्गत खालीलप्रमाणे आर्थिक मदत दिली जाते:

प्रत्यक्ष बांधकाम खर्चाच्या 50% पर्यंत अनुदान
कमाल मर्यादा: ₹12.50 लाख
यापैकी जे कमी असेल तेवढे अनुदान मंजूर

उदा.:

जर गोदाम बांधकाम खर्च ₹20 लाख असेल → 50% = ₹10 लाख → ₹10 लाख अनुदान
जर खर्च ₹30 लाख असेल → 50% = ₹15 लाख → पण मर्यादा ₹12.50 लाख → ₹12.50 लाख अनुदान

कोण पात्र आहेत?

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना साठी खालील अर्जदार पात्र ठरू शकतात:

शेतकरी उत्पादक संघ (FPO)
शेतकरी उत्पादक कंपनी (FPC)
नोंदणीकृत शेतकरी गट
कृषी आधारित उत्पादक संस्था

महत्त्वाचे: वैयक्तिक शेतकऱ्यांपेक्षा संघटना/कंपनी स्वरूपातील अर्जदारांना प्राधान्य दिले जाते.

बँक कर्जाशी जोडलेली अट

या योजनेतील एक महत्त्वाचा नियम म्हणजे गोदाम बांधकाम अनुदान योजना बँक कर्जाशी निगडीत आहे.

अर्जदाराने प्रकल्प अहवाल तयार करावा
तो बँकेकडे सादर करावा
बँकेने कर्ज मंजूर केल्यानंतरच अर्जदार पात्र ठरतो
NABARD किंवा ग्रामीण भांडार योजना मार्गदर्शक सूचनांनुसार प्रकल्प असावा.

गोदाम क्षमता व तांत्रिक अटी

गोदाम क्षमता: साधारण 250 मेट्रिक टन
बांधकाम तांत्रिक मानकांनुसार असावे
साठवणुकीस योग्य रचना
ओलावा, कीड नियंत्रण सुविधा
सुरक्षित दरवाजे व हवेशीर व्यवस्था

तांत्रिक मार्गदर्शनासाठी तालुका कृषी कार्यालयाशी संपर्क करणे आवश्यक आहे.

अर्ज कुठे करायचा?

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना साठी अर्ज खालील ठिकाणी करावा:

संबंधित तालुका कृषी अधिकारी कार्यालय
जिल्हा कृषी अधीक्षक कार्यालय मार्गदर्शन देते
अर्ज ऑफलाईन पद्धतीने स्वीकारले जातात (स्थानिक सूचनेनुसार ऑनलाइनही असू शकते).

आवश्यक कागदपत्रे

अर्ज करताना सामान्यतः खालील कागदपत्रे लागतात:

FPO/FPC नोंदणी प्रमाणपत्र
संस्थेचा ठराव (Resolution)
प्रकल्प अहवाल (DPR)
बँक कर्ज मंजुरी पत्र
जमिनीचे कागदपत्र
अंदाजपत्रक (Estimate)
नकाशा व बांधकाम आराखडा
संचालक मंडळाची माहिती
आधार व पॅन तपशील

निवड प्रक्रिया कशी असते?

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना अंतर्गत अर्जांची संख्या जास्त असल्यास:

जिल्हास्तरीय समितीमार्फत छाननी
पात्र अर्जांची यादी तयार
लक्ष्यापेक्षा जास्त अर्ज असल्यास सोडत पद्धत (Lottery System)
समिती मान्यतेनंतर अंतिम निवड

अर्ज करताना लक्षात ठेवण्याच्या गोष्टी

आधी बँक कर्ज प्रक्रिया सुरू करा
प्रकल्प अहवाल व्यावसायिक पद्धतीने तयार करा
तांत्रिक मानके पाळा
अपूर्ण कागदपत्रे देऊ नका
अंतिम तारखेपूर्वी अर्ज सादर करा
स्थानिक कृषी विभागाशी संपर्क ठेवा

या योजनेचे फायदे

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना शेतकरी संघटनांसाठी खूप फायदेशीर आहे:

साठवणुकीची स्वतःची सुविधा
बाजारभाव वाढेपर्यंत माल ठेवता येतो
नुकसान कमी
सामूहिक विक्री शक्य
प्रक्रिया उद्योग सुरू करण्यास मदत
आर्थिक स्थैर्य

FAQ – वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

Q1. गोदाम बांधकाम अनुदान योजना कोणासाठी आहे?

गोदाम बांधकाम अनुदान योजना प्रामुख्याने FPO आणि FPC संस्थांसाठी आहे.

Q2. गोदाम बांधकाम अनुदान योजना अंतर्गत किती अनुदान मिळते?

प्रत्यक्ष खर्चाच्या 50% किंवा ₹12.50 लाख — यापैकी जे कमी असेल.

Q3. गोदाम बांधकाम अनुदान योजना साठी बँक कर्ज आवश्यक आहे का?

होय, ही योजना बँक कर्जाशी जोडलेली आहे.

Q4. अर्ज कुठे करायचा?

तालुका कृषी अधिकारी कार्यालयात अर्ज करायचा.

Q5. गोदामाची किमान क्षमता किती असावी?

साधारण 250 मेट्रिक टन क्षमता अपेक्षित आहे.

Q6. निवड कशी होते?

पात्र अर्जांमधून लक्ष्यापेक्षा जास्त अर्ज असल्यास सोडत पद्धतीने निवड होते.

या लेखात, आम्ही गोदाम बांधकाम अनुदान योजना (Godown Subsidy Scheme) विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा !