ई संजीवनी ॲप: घरबसल्या मोफत डॉक्टरांचा सल्ला घ्या!

आजच्या धावपळीच्या जीवनात एखादी आरोग्याची समस्या निर्माण झाली की डॉक्टरांकडे जाण्यासाठी वेळ काढणे अनेकांना शक्य होत नाही. त्यातच रुग्णालयातील गर्दी, प्रवासाचा खर्च, येण्या-जाण्यात जाणारा वेळ आणि वृद्ध व्यक्तींना होणारा त्रास या गोष्टी वेगळ्याच आहेत. अशा परिस्थितीत भारत सरकारची ई संजीवनी ॲप (E Sanjeevani App) ही सुविधा नागरिकांसाठी उपयुक्त ठरत आहे.

या सेवेमुळे नागरिकांना घरबसल्या मोबाईलच्या माध्यमातून डॉक्टरांचा सल्ला घेता येतो. विशेष म्हणजे ही सरकारी टेलिमेडिसिन सेवा मोफत उपलब्ध करून देण्यात आली आहे. व्हिडिओ कॉल किंवा उपलब्ध संवाद सुविधेच्या माध्यमातून डॉक्टरांशी संपर्क साधता येतो. डॉक्टरांच्या सल्ल्यानंतर ई-प्रिस्क्रिप्शन मिळवण्याची सुविधादेखील उपलब्ध आहे.

विशेष म्हणजे ई संजीवनी सेवा आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनशी जोडण्यात आली आहे. त्यामुळे नागरिकांच्या आरोग्यविषयक नोंदी डिजिटल स्वरूपात उपलब्ध करून घेण्याच्या दृष्टीनेही महत्त्वाचे पाऊल उचलण्यात आले आहे.

चला तर मग, ई संजीवनी ॲप (E Sanjeevani App) म्हणजे काय, हे ॲप मोबाईलमध्ये कसे डाउनलोड करायचे, ऑनलाइन नोंदणी कशी करायची आणि घरबसल्या डॉक्टरांचा सल्ला कसा घ्यायचा, याची सविस्तर माहिती जाणून घेऊया.

ई संजीवनी ॲप – (E Sanjeevani App):

ई संजीवनी (eSanjeevani) ही भारत सरकारच्या आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण मंत्रालयाशी संबंधित राष्ट्रीय टेलिमेडिसिन सेवा आहे. या सेवेच्या माध्यमातून रुग्ण आणि डॉक्टर यांच्यात डिजिटल पद्धतीने संपर्क साधला जातो.

सोप्या भाषेत सांगायचे झाल्यास, एखाद्या व्यक्तीला सामान्य आरोग्यविषयक तक्रार असल्यास प्रत्येक वेळी प्रत्यक्ष दवाखान्यात जाण्याऐवजी उपलब्ध सुविधेनुसार मोबाईल किंवा संगणकाच्या माध्यमातून डॉक्टरांचा सल्ला घेता येतो.

कोरोना महामारीच्या काळात रुग्णांना घरबसल्या वैद्यकीय सल्ला मिळावा, या उद्देशाने 13 एप्रिल 2020 रोजी ई संजीवनी सेवा सुरू करण्यात आली. त्यानंतर या सेवेचा विस्तार करण्यात आला.

ग्रामीण भागातील नागरिक, ज्येष्ठ नागरिक, प्रवास करणे कठीण असणारे रुग्ण आणि दूरच्या भागात राहणाऱ्या लोकांसाठी ही सेवा विशेष उपयोगी ठरू शकते.

ई संजीवनी ॲपद्वारे कोणत्या सुविधा मिळतात?

ई संजीवनी (E Sanjeevani App) ॲपमध्ये रुग्णांना डॉक्टरांशी ऑनलाइन संपर्क साधण्यासाठी विविध सुविधा उपलब्ध आहेत.

1. घरबसल्या डॉक्टरांचा सल्ला

रुग्णांना उपलब्ध ऑनलाइन OPD सेवेद्वारे घरातूनच डॉक्टरांचा सल्ला घेता येतो. यासाठी प्रत्येक वेळी रुग्णालयात जाण्याची आवश्यकता नसते.

2. व्हिडिओ कॉलद्वारे सल्लामसलत

डॉक्टर उपलब्ध असताना रुग्ण व्हिडिओ कॉन्फरन्सिंगच्या माध्यमातून त्यांच्याशी संवाद साधू शकतात. त्यामुळे आरोग्यविषयक तक्रारी डॉक्टरांना समजावून सांगणे सोपे होते.

3. मोफत ऑनलाइन OPD सेवा

ई संजीवनी OPD ही नागरिकांसाठी मोफत टेलिमेडिसिन सेवा म्हणून उपलब्ध आहे. त्यामुळे पात्र ऑनलाइन सल्लामसलतीसाठी स्वतंत्र डॉक्टर फी देण्याची आवश्यकता नसते.

4. ई-प्रिस्क्रिप्शन सुविधा

डॉक्टरांशी सल्लामसलत पूर्ण झाल्यानंतर आवश्यक असल्यास औषधांची माहिती असलेले ई-प्रिस्क्रिप्शन दिले जाऊ शकते. यामुळे रुग्णाला डॉक्टरांनी सुचवलेली औषधे समजण्यास मदत होते.

5. वेळ आणि पैशांची बचत

दवाखान्यात जाण्यासाठी लागणारा प्रवास, प्रतीक्षा आणि इतर खर्च कमी करण्यासाठी ऑनलाइन डॉक्टर सल्ला उपयुक्त ठरतो.

6. डिजिटल आरोग्य नोंदी

आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनशी झालेल्या एकत्रीकरणामुळे आरोग्यविषयक नोंदी डिजिटल पद्धतीने जोडण्याची सुविधा उपलब्ध झाली आहे.

ई संजीवनी सेवेचे दोन प्रमुख प्रकार

ई संजीवनी सेवा मुख्यतः दोन प्रकारांमध्ये उपलब्ध आहे.

1. ई संजीवनी AB-HWC (Doctor-to-Doctor)

या सेवेमध्ये आरोग्य आणि निरामयता केंद्राला भेट देणाऱ्या रुग्णांना तेथील आरोग्य कर्मचाऱ्यांच्या माध्यमातून तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला मिळू शकतो.

उदाहरणार्थ, एखाद्या ग्रामीण भागातील आरोग्य केंद्रात गेलेल्या रुग्णाला अधिक विशेष वैद्यकीय सल्ल्याची आवश्यकता असल्यास त्या केंद्रातील डॉक्टर किंवा वैद्यकीय अधिकारी डिजिटल माध्यमातून तज्ज्ञ डॉक्टरांशी संपर्क साधू शकतात.

यामुळे ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील नागरिकांपर्यंत विशेष वैद्यकीय सेवा पोहोचवण्यास मदत होते.

2. ई संजीवनी OPD (Patient-to-Doctor)

या सुविधेद्वारे रुग्ण स्वतः मोबाईल किंवा संगणकाच्या माध्यमातून ऑनलाइन डॉक्टरांचा सल्ला घेऊ शकतात.

यामध्ये रुग्णाला घरबसल्या ऑनलाइन OPD सेवेसाठी नोंदणी करून उपलब्ध डॉक्टरांशी संपर्क साधता येतो.

ज्येष्ठ नागरिक, लहान मुलांचे पालक, प्रवास करणे शक्य नसणारे रुग्ण आणि ग्रामीण भागातील नागरिकांसाठी ही सुविधा उपयोगी आहे.

टीप: दोन्ही सेवा एकसारख्या नाहीत. AB-HWC ही केंद्रामार्फत डॉक्टर-ते-डॉक्टर सेवा आहे, तर OPD ही रुग्ण-ते-डॉक्टर सेवा आहे.

ई संजीवनी ॲप डाउनलोड कसे करावे?

ई संजीवनी सेवा वापरण्यासाठी नागरिक अधिकृत वेबसाइट किंवा उपलब्ध अधिकृत (E Sanjeevani App) ॲपचा वापर करू शकतात.

ई संजीवनी मोबाईलॲप (eSanjeevani – MoHFW App) : ई संजीवनी मोबाईलॲप डाउनलोड करण्यासाठी इथे क्लिक करा.

वेबसाइटवरून ऑनलाइन OPD सेवा घेण्यासाठी:

ई संजीवनी अधिकृत वेबसाइट येथे भेट द्या.

ई संजीवनी ऑनलाइन OPD नोंदणी कशी करावी?

घरबसल्या डॉक्टरांचा सल्ला घेण्यासाठी ऑनलाइन OPD सेवेमध्ये नोंदणी करावी लागते. त्यासाठी पुढीलप्रमाणे प्रक्रिया करता येते.

1. सर्वप्रथम मोबाईल किंवा संगणकावर ई संजीवनीची अधिकृत वेबसाइट उघडा.

2. रुग्णांसाठी उपलब्ध असलेल्या Patient Registration किंवा Patient Login पर्यायाची निवड करा.

3. आवश्यकतेनुसार मोबाईल क्रमांक नोंदवा.

4. मोबाईलवर आलेला OTP टाकून पडताळणी पूर्ण करा.

5. रुग्णाचे नाव, वय, लिंग आणि इतर आवश्यक माहिती भरा.

6. उपलब्ध पर्यायांनुसार राज्य आणि संबंधित OPD किंवा आरोग्य सेवा निवडा.

7. आवश्यक असल्यास पूर्वीचे वैद्यकीय अहवाल आणि आरोग्यविषयक माहिती तयार ठेवा.

8. नोंदणी पूर्ण झाल्यानंतर मिळालेला रुग्ण क्रमांक किंवा टोकन क्रमांक जतन करा.

महत्त्वाचे: वेबसाइटवरील पर्याय आणि नोंदणीची पद्धत वेळोवेळी बदलू शकते. स्क्रीनवर दिसणाऱ्या अधिकृत सूचनांचे पालन करा.

ई संजीवनी ॲपद्वारे डॉक्टरांचा सल्ला कसा घ्यावा?

ई संजीवनी (E Sanjeevani App) वर नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर उपलब्ध OPD सेवेनुसार डॉक्टरांशी सल्लामसलत करता येते.

यासाठी साधारणपणे पुढील प्रक्रिया असते.

• ऑनलाइन OPD मध्ये लॉगिन करा.

• उपलब्ध डॉक्टर किंवा संबंधित आरोग्य सेवांची माहिती तपासा.

• उपलब्ध वेळेनुसार टोकन किंवा अपॉइंटमेंट मिळवा.

• आपला नंबर आल्यावर व्हिडिओ कॉलद्वारे डॉक्टरांशी संपर्क साधा.

• आपल्या आरोग्यविषयक तक्रारी डॉक्टरांना स्पष्टपणे सांगा.

• डॉक्टरांनी विचारल्यास पूर्वीचे रिपोर्ट, औषधांची माहिती आणि इतर आरोग्य नोंदी दाखवा.

• सल्लामसलत पूर्ण झाल्यानंतर डॉक्टरांनी दिलेले ई-प्रिस्क्रिप्शन उपलब्ध असल्यास जतन करा.

यामुळे प्राथमिक आरोग्यविषयक मार्गदर्शनासाठी रुग्णांना ऑनलाइन पर्याय उपलब्ध होतो.

ई संजीवनी ॲपवर ई-प्रिस्क्रिप्शन कसे मिळते?

डॉक्टरांशी ऑनलाइन सल्लामसलत पूर्ण झाल्यानंतर डॉक्टरांना आवश्यक वाटल्यास औषधांची माहिती आणि उपचारासंबंधी सूचना असलेले ई-प्रिस्क्रिप्शन दिले जाऊ शकते.

हे प्रिस्क्रिप्शन मोबाईलवर उपलब्ध झाल्यानंतर ते जतन करून ठेवता येते.

त्यानुसार डॉक्टरांनी सुचवलेली औषधे घेण्यासाठी जवळच्या सरकारी रुग्णालयात किंवा उपलब्ध औषध वितरण केंद्रात संपर्क साधता येऊ शकतो.

मात्र प्रत्येक ऑनलाइन सल्लामसलतीनंतर औषधे मिळतीलच किंवा प्रत्येक औषध सरकारी रुग्णालयात उपलब्ध असेलच असे नाही. औषधांची उपलब्धता संबंधित रुग्णालयावर अवलंबून असते.

आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनशी ई संजीवनीचे एकत्रीकरण

ई संजीवनी सेवेच्या विकासातील एक महत्त्वाचा टप्पा म्हणजे आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन (ABDM) सोबत झालेले एकत्रीकरण.

राष्ट्रीय आरोग्य प्राधिकरणाने ई संजीवनी आणि आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन यांच्यातील एकत्रीकरणाची माहिती दिली आहे.

या सुविधेमुळे नागरिकांना त्यांच्या आरोग्यविषयक नोंदी डिजिटल स्वरूपात व्यवस्थापित करण्यास मदत होते.

उदाहरणार्थ:

• डॉक्टरांनी दिलेली औषधे आणि प्रिस्क्रिप्शनची माहिती.

• प्रयोगशाळेतील तपासणी अहवाल.

• पूर्वीच्या उपचारांच्या नोंदी.

• डिजिटल आरोग्य खात्याशी जोडलेल्या वैद्यकीय नोंदी.

ABHA म्हणजेच Ayushman Bharat Health Account हे नागरिकांच्या डिजिटल आरोग्य नोंदींशी संबंधित खाते आहे.

नागरिकांच्या संमतीनुसार आरोग्यविषयक माहिती जोडणे आणि अधिकृत आरोग्य सेवांमध्ये वापरणे शक्य होते.

यामुळे प्रत्येक वेळी डॉक्टरांकडे जाताना जुन्या कागदपत्रांची फाईल घेऊन जाण्याची गरज कमी होऊ शकते.

अर्थात, आरोग्यविषयक नोंदी आपोआप सर्वत्र उपलब्ध होतील असे नाही. त्यासाठी संबंधित नोंदी डिजिटल स्वरूपात जोडलेल्या असणे आणि आवश्यक संमती देणे महत्त्वाचे आहे.

ई संजीवनी ॲपचे नागरिकांना होणारे फायदे

ई संजीवनी सेवा सामान्य नागरिकांसाठी अनेक प्रकारे उपयुक्त ठरू शकते.

1. मोफत सरकारी आरोग्य सेवा: ऑनलाइन OPD द्वारे डॉक्टरांचा सल्ला घेण्यासाठी नागरिकांना सरकारी टेलिमेडिसिन सेवेचा लाभ घेता येतो.

2. ग्रामीण भागासाठी उपयुक्त: दुर्गम भागात राहणाऱ्या नागरिकांना तज्ज्ञ डॉक्टरांशी संपर्क साधण्याची संधी मिळते.

3. ज्येष्ठ नागरिकांना दिलासा: वयोवृद्ध व्यक्तींना प्रत्येक वेळी प्रवास करून रुग्णालयात जाण्याची गरज कमी होऊ शकते.

4. वेळेची बचत: दवाखान्यातील गर्दी आणि प्रवासाचा वेळ वाचण्यास मदत होते.

5. डिजिटल प्रिस्क्रिप्शन: डॉक्टरांच्या सल्ल्यानंतर उपलब्ध असल्यास ई-प्रिस्क्रिप्शन मिळते.

6. आरोग्य नोंदींचे व्यवस्थापन: डिजिटल आरोग्य सुविधांशी एकत्रीकरणामुळे आरोग्यविषयक माहिती व्यवस्थित ठेवण्यास मदत होते.

ई संजीवनी सेवा वापरताना कोणती काळजी घ्यावी?

ऑनलाइन डॉक्टरांचा सल्ला घेणे सोयीचे असले तरी काही गोष्टी लक्षात ठेवणे आवश्यक आहे.

• केवळ अधिकृत वेबसाइट किंवा अधिकृत ई संजीवनी (E Sanjeevani App) ॲपच वापरा.

• OTP किंवा वैयक्तिक माहिती अनोळखी व्यक्तींना देऊ नका.

• डॉक्टरांना आपल्या आजाराची संपूर्ण आणि खरी माहिती द्या.

• पूर्वीचे तपासणी अहवाल आणि औषधांची माहिती जवळ ठेवा.

• डॉक्टरांनी दिलेल्या सूचनांचे पालन करा.

• स्वतःहून औषधे सुरू किंवा बंद करू नका.

• गंभीर किंवा आपत्कालीन परिस्थितीत ऑनलाइन सल्ल्याची वाट न पाहता तातडीने रुग्णालयात जा.

महत्त्वाचे: ई संजीवनी ही टेलिमेडिसिन सेवा आहे. प्रत्यक्ष तपासणीची आवश्यकता असलेल्या आजारांसाठी डॉक्टर रुग्णाला रुग्णालयात जाण्याचा सल्ला देऊ शकतात. ही सेवा आपत्कालीन वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाही.

अधिकृत वेबसाइट: esanjeevani.mohfw.gov.in

ई संजीवनी ॲपबाबत वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. ई संजीवनी ॲप म्हणजे काय?

ई संजीवनी हे भारत सरकारचे राष्ट्रीय टेलिमेडिसिन व्यासपीठ आहे. या सेवेद्वारे नागरिकांना ऑनलाइन माध्यमातून डॉक्टरांचा सल्ला घेता येतो.

2. ई संजीवनी ॲप मोफत आहे का?

ई संजीवनीची सरकारी ऑनलाइन OPD सेवा मोफत उपलब्ध आहे. त्यामुळे नागरिकांना ऑनलाइन सल्लामसलतीसाठी डॉक्टरांची फी भरावी लागत नाही.

3. ई संजीवनी ॲप कुठून डाउनलोड करावे?

Google Play Store वर उपलब्ध असलेले अधिकृत eSanjeevani – MoHFW ॲप डाउनलोड करता येते. त्याचा विकसक C-DAC Mohali आहे.

4. ई संजीवनी ॲपद्वारे घरबसल्या डॉक्टरांचा सल्ला मिळतो का?

होय. ई संजीवनी OPD सेवेद्वारे मोबाईल किंवा संगणकाच्या माध्यमातून घरबसल्या डॉक्टरांशी ऑनलाइन सल्लामसलत करता येते.

5. ई संजीवनी ॲपसाठी कोणती कागदपत्रे आवश्यक आहेत?

ऑनलाइन नोंदणीसाठी आवश्यक वैयक्तिक माहिती आणि मोबाईल पडताळणी करावी लागू शकते. पूर्वीचे वैद्यकीय अहवाल आणि औषधांची माहिती असल्यास सल्लामसलतीच्या वेळी जवळ ठेवावी.

6. ई संजीवनी ॲपवर व्हिडिओ कॉलद्वारे डॉक्टरांशी बोलता येते का?

होय. उपलब्ध ऑनलाइन OPD प्रक्रियेनुसार व्हिडिओ कॉलद्वारे डॉक्टरांशी संवाद साधता येतो.

7. ई संजीवनी ॲपवर डॉक्टरांनी दिलेले प्रिस्क्रिप्शन मिळते का?

होय. सल्लामसलत पूर्ण झाल्यानंतर डॉक्टरांनी दिलेले ई-प्रिस्क्रिप्शन उपलब्ध असल्यास मोबाईलवर मिळू शकते.

8. ई संजीवनी आणि आयुष्मान भारत डिजिटल मिशन यांचा काय संबंध आहे?

ई संजीवनी सेवा आयुष्मान भारत डिजिटल मिशनशी एकत्रित करण्यात आली आहे. यामुळे नागरिकांच्या संमतीनुसार डिजिटल आरोग्य नोंदी जोडणे आणि वापरणे सुलभ होते.

9. ई संजीवनी सेवा वृद्ध नागरिकांसाठी उपयोगी आहे का?

होय. प्रवास करणे कठीण असलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांना घरबसल्या ऑनलाइन डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याचा पर्याय उपलब्ध होतो.

10. ई संजीवनी ॲपद्वारे आपत्कालीन उपचार मिळतात का?

नाही. ही नियमित ऑनलाइन वैद्यकीय सल्लामसलतीसाठीची सेवा आहे. आपत्कालीन परिस्थितीत तातडीने रुग्णालयात जावे किंवा आपत्कालीन मदत घ्यावी.

खालील लेख देखील वाचा!

1. महाराष्ट्र पब्लिक रिलीफ सोसायटी : गंभीर आजार, नैसर्गिक आपत्ती, आर्थिक मदत, CSR निधी, पात्रता आणि सोसायटीची उद्दिष्टे जाणून घ्या!
2. आभा हेल्थ आयडी कार्ड ऑनलाईन कसे काढायचे? जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस !
3. महाराष्ट्र “मुख्यमंत्री सहाय्यता निधी” योजना
4. आयुष्मान कार्ड ऑनलाईन डाऊनलोड कसे करायचे? जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस!
5. प्रधानमंत्री जन औषधी केंद्रांवर औषधे माफक दरात उपलब्ध !
6. प्रधानमंत्री सुरक्षा विमा योजना
7. पंतप्रधान जीवन ज्योती विमा योजना : योजनेअंतर्गत २ लाख विमा संरक्षण !
8. गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना: ऑनलाईन अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे व ₹2 लाख अनुदान!

वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी येथे क्लिक करा !!