केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना: आता धान्याऐवजी खात्यात जमा होणार प्रति व्यक्ती ₹१७०; पाहा GR व संपूर्ण माहिती

महाराष्ट्रातील लाखो शेतकरी कुटुंबांसाठी एक अत्यंत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. शासनाकडून आता धान्याऐवजी थेट बँक खात्यात रोख रक्कम जमा करण्याचा निर्णय अधिक प्रभावीपणे राबवला जात आहे. जर तुमचे कुटुंब एपीएल (केशरी) शिधापत्रिकाधारक असेल, तर शासनाची केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना (Keshari Ration Card DBT Yojana) तुमच्यासाठी मोठा आर्थिक आधार ठरणार आहे. या योजनेंतर्गत दरमहा प्रति लाभार्थी थेट बँक खात्यात पैसे जमा केले जात आहेत.

अनेकदा रेशन दुकानांवर वेळेवर धान्य न मिळणे किंवा धान्याचा दर्जा योग्य नसणे अशा तक्रारी येत होत्या. यावर तोडगा काढत राज्य शासनाने थेट बँक खात्यात पैसे पाठवण्याचा (DBT) मार्ग निवडला आहे. या लेखात आपण केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना (Keshari Ration Card DBT Yojana) नेमकी काय आहे, यासाठी कोणत्या जिल्ह्यांतील शेतकरी पात्र आहेत, खात्यात किती रुपये जमा होणार आणि यासाठी अर्ज कसा करायचा, याची सविस्तर माहिती सोप्या भाषेत समजून घेणार आहोत.

केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना – Keshari Ration Card DBT Yojana:

महाराष्ट्र शासनाच्या अन्न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभागामार्फत राज्यातील शेतकरी आत्महत्याग्रस्त १४ जिल्ह्यांतील एपीएल केशरी शिधापत्रिकाधारक शेतकऱ्यांना पूर्वी सवलतीच्या दरात गहू व तांदूळ दिले जात होते. यामध्ये प्रति सदस्य ५ किलो अन्नधान्य (₹२ प्रति किलो गहू आणि ₹३ प्रति किलो तांदूळ) दिले जायचे.

परंतु, केंद्र शासनाच्या Non-NFSA योजनेतून भारतीय अन्न महामंडळाकडून (FCI) मिळणारा अन्नधान्य पुरवठा बंद झाला. त्यामुळे राज्य शासनाने २८ फेब्रुवारी २०२३ रोजी महत्त्वपूर्ण शासन निर्णय जारी करून केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना (Keshari Ration Card DBT Yojana) सुरू केली. या निर्णयानुसार पात्र शेतकरी कुटुंबांना धान्याऐवजी थेट त्यांच्या आधार लिंक बँक खात्यात दरमहा रोख रक्कम देणे सुरू झाले.

प्रति लाभार्थी किती रक्कम मिळणार? (नवीन सुधारित दर)

सुरुवातीला २८ फेब्रुवारी २०२३ च्या शासन निर्णयानुसार प्रति महिना प्रति लाभार्थी ₹१५० इतकी रक्कम दिली जात होती. मात्र केंद्र सरकारच्या किमान आधारभूत किमतीतील (MSP) वाढीचा विचार करून राज्य शासनाने २० जून २०२४ रोजी नवीन सुधारित परिपत्रक जारी केले.

त्यानुसार, केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना (Keshari Ration Card DBT Yojana) अंतर्गत आता एप्रिल २०२४ पासून ही रक्कम वाढवून प्रति महिना प्रति लाभार्थी ₹१७० इतकी करण्यात आली आहे.

उदाहरणावरून समजून घेऊया:

जर तुमच्या केशरी शिधापत्रिकेवर (Ration Card) ४ सदस्यांची नोंद असेल, तर तुमच्या कुटुंबप्रमुखाच्या खात्यात दरमहा $४ \times १७० = ₹६८०$ जमा होतील. जर कुटुंबात ५ सदस्य असतील, तर दरमहा ₹८५० थेट बँक खात्यात जमा केले जातील.

कोणत्या १४ जिल्ह्यांतील शेतकऱ्यांना मिळणार लाभ?

सदर केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना (Keshari Ration Card DBT Yojana) संपूर्ण महाराष्ट्रासाठी नसून, विशेषतः शेतकरी आत्महत्याग्रस्त म्हणून घोषित केलेल्या १४ जिल्ह्यांतील पात्र केशरी कार्डधारकांसाठी लागू आहे. हे जिल्हे खालीलप्रमाणे आहेत:

छत्रपती संभाजीनगर विभाग (मराठवाडा)

१. छत्रपती संभाजीनगर (औरंगाबाद)

२. जालना

३. बीड

४. परभणी

५. नांदेड

६. धाराशीव (उस्मानाबाद)

७. लातूर

८. हिंगोली

अमरावती विभाग (विदर्भ)

९. अमरावती

१०. अकोला

११. वाशिम

१२. बुलढाणा

१३. यवतमाळ

नागपूर विभाग

१४. वर्धा

(टीप: राष्ट्रीय अन्नसुरक्षा कायदा – NFSA अंतर्गत ज्यांना आधीच मोफत किंवा सवलतीचे धान्य मिळत आहे, ते वगळून उर्वरित पात्र एपीएल केशरी शेतकरी कुटुंबांना हा लाभ मिळतो.)

योजनेसाठी आवश्यक पात्रता व अटी

केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना (Keshari Ration Card DBT Yojana) चा लाभ मिळवण्यासाठी खालील निकष पूर्ण करणे आवश्यक आहे:

1. शेतकरी कुटुंब असणे आवश्यक: लाभार्थी कुटुंब वरील १४ जिल्ह्यांतील शेतकरी असणे अनिवार्य आहे.

2. रेशन कार्ड स्थिती: कुटुंबाकडे वैध एपीएल (केशरी) रेशन कार्ड असणे आवश्यक असून त्याची नोंद RCMS (Ration Card Management System) प्रणालीवर झालेली असावी.

3. आधार सीडिंग (Aadhaar Seeding): रेशन कार्डवरील सर्व सदस्यांचे आधार क्रमांक रेशन कार्डशी लिंक असणे अत्यंत गरजेचे आहे.

4. बँक खाते व आधार लिंक: कुटुंबातील महिला कुटुंबप्रमुखाचे बँक खाते असणे आवश्यक असून ते आधार कार्डशी जोडलेले (Aadhaar Linked / NPCI mapped) असणे आवश्यक आहे. महिला कुटुंबप्रमुख नसल्यास किंवा अपवादात्मक स्थितीत तहसीलदारांच्या मान्यतेने इतर सदस्याचे खाते ग्राह्य धरले जाते.

लागणारी आवश्यक कागदपत्रे

या योजनेसाठी अर्ज करताना खालील कागदपत्रांची पूर्तता करावी लागते:

• शिधापत्रिकेच्या (Ration Card) पहिल्या व शेवटच्या पानाची झेरॉक्स प्रत.

• बँक पासबुकच्या पहिल्या पानाची झेरॉक्स प्रत (ज्यावर बँक खाते क्रमांक, IFSC कोड व नाव स्पष्ट दिसेल).

• कुटुंबातील सर्व सदस्यांच्या आधार कार्डची प्रत.

• निर्धारित नमुन्यातील भरलेला अर्ज.

• नवीन शिधापत्रिकाधारकांसाठी ५ ऑगस्ट २०१५ च्या परिपत्रकानुसार स्वघोषित प्रमाणपत्र.

अर्ज कसा आणि कुठे करावा? (Step-by-Step अर्ज प्रक्रिया)

शासनाने निश्चित केलेल्या प्रमाणभूत कार्यप्रणालीनुसार (SOP) खालीलप्रमाणे प्रक्रिया पूर्ण करावी लागते:

1. अर्ज फॉर्म मिळवणे: संबंधित गावातील रास्तभाव धान्य दुकानदार (रेशन दुकानदार) किंवा तालुका तहसीलदार / पुरवठा कार्यालयातून विहित नमुन्यातील अर्ज घ्यावा.

2. माहिती भरणे: अर्जामध्ये शिधापत्रिका क्रमांक, कुटुंबप्रमुखाचे नाव, आधार संलग्न बँक खात्याचा तपशील काळजीपूर्वक भरावा.

3. कागदपत्रे जोडणे: रेशन कार्ड व बँक पासबुकची प्रत जोडून स्वाक्षरी करावी.

4. अर्ज सादर करणे: भरलेला अर्ज तुमच्या रेशन दुकानदाराकडे किंवा तहसील कार्यालयातील पुरवठा शाखेत जमा करावा.

5. डेटा एन्ट्री व तपासणी: तालुका स्तरावरील डेटा एंट्री ऑपरेटर अर्जाची नोंदणी RCMS प्रणालीवर करतात. त्यानंतर तहसीलदार यांच्याकडून अर्जांची छाननी करून अंतिम यादी जिल्हा पुरवठा अधिकारी यांच्याकडे पाठवली जाते.

6. खात्यात रक्कम जमा (PFMS द्वारे): जिल्हा पुरवठा अधिकारी यांच्यामार्फत PFMS प्रणालीद्वारे पात्र लाभार्थ्यांच्या बँक खात्यात थेट रक्कम जमा केली जाते.

योजनेचे थेट फायदे काय आहेत?

• मध्यस्थांना आळा: कोणत्याही मध्यस्थाशिवाय शासनाकडून दरमहा हक्काचे पैसे थेट बँक खात्यात ट्रान्सफर होतात.

• धान्य खरेदीचे स्वातंत्र्य: खात्यात जमा झालेल्या पैशांतून शेतकरी कुटुंब आपल्या पसंतीनुसार बाजारातून चांगल्या दर्जाचे अन्नधान्य किंवा किराणा खरेदी करू शकतात.

• महिला सक्षमीकरण: ही रक्कम प्रामुख्याने महिला कुटुंबप्रमुखाच्या खात्यात जमा होत असल्याने कुटुंबाच्या अन्नधान्य गरजेसाठी पैशांचा योग्य विनियोग होतो.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

प्रश्न १: केशरी रेशन कार्ड थेट रोख रक्कम योजना अंतर्गत किती पैसे मिळतात?

उत्तर: सुधारित शासन निर्णयानुसार आता प्रति महिना प्रति व्यक्ती ₹१७० थेट आधार संलग्न बँक खात्यात जमा केले जातात.

प्रश्न २: ही योजना सर्व जिल्ह्यांसाठी लागू आहे का?

उत्तर: नाही, ही योजना राज्यातील छत्रपती संभाजीनगर व अमरावती विभागातील सर्व जिल्हे आणि नागपूर विभागातील वर्धा अशा एकूण १४ शेतकरी आत्महत्याग्रस्त जिल्ह्यांसाठी लागू आहे.

प्रश्न ३: पैसे कोणाच्या बँक खात्यात जमा होतात?

उत्तर: कुटुंबातील महिला कुटुंबप्रमुखाच्या आधार लिंक असलेल्या बँक खात्यात ही रक्कम PFMS द्वारे जमा केली जाते.

प्रश्न ४: कुटुंबातील सर्वांचे आधार कार्ड लिंक असणे आवश्यक आहे का?

उत्तर: होय, रेशन कार्ड व्यवस्थापन प्रणालीवर (RCMS) कुटुंबातील सर्व सदस्यांचे आधार लिंक असणे अनिवार्य आहे.

प्रश्न ५: जर आधीच दरमहा ₹१५० मिळत असतील तर पुन्हा अर्ज करावा लागेल का?

उत्तर: नाही, ज्या लाभार्थ्यांना पूर्वीपासून लाभ मिळत आहे, त्यांना आपोआप सुधारित ₹१७० प्रमाणे लाभ दिला जातो, नवीन लाभार्थ्यांना मात्र बँक तपशील जोडून अर्ज करावा लागतो.

अन्‍न, नागरी पुरवठा व ग्राहक संरक्षण विभाग शासन निर्णय: 

1. छत्रपती संभाजीनगर व अमरावती विभागातील सर्व तसेच नागपूर विभागातील वर्धा जिल्ह्यातील एपीएल (केशरी) शिधापत्रिकाधारक शेतकऱ्यांना थेट रोख रक्कम हस्तांतरण योजनेनुसार देय असलेल्या रक्कमेत सुधारणा करण्याबाबत पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.
2. औरंगाबाद व अमरावती विभागातील सर्व तसेच नागपूर विभागातील वर्धा जिल्ह्यातील एपीएल (केशरी) शिधापत्रिकाधारक शेतकऱ्यांना अन्नधान्याऐवजी थेट रोख रक्कम हस्तांतरण योजना सुरु करण्याबाबत शासन निर्णय आणि अर्जाचा नमुना पाहण्यासाठी येथे क्लिक करा.

खालील लेख देखील वाचा!

1. रेशन दुकान परवाना शुल्क 2026: नवीन दर आणि अनामत रकमेत सुधारणा!
2. स्मार्ट रेशन कार्ड मोबाईलवरून PDF कसे डाउनलोड करायचे? जाणून घ्या सविस्तर!
3. घरबसल्या रेशन कार्ड आधार प्रमाणीकरन (ई-केवायसी) कशी करायची? जाणून घ्या सविस्तर प्रोसेस !
4. रेशन कार्ड आधार प्रमाणीकरनाचे (Ration Card eKYC) स्टेटस ऑनलाईन चेक करण्याची प्रोसेस!
5. रेशनिंगचे नियम, माहिती, हक्क आणि रेशनदुकानदारा विरुध्द तक्रार करण्यासाठी काय करावे? जाणून घ्या सविस्तर माहिती
6. रेशनकार्डवर आपल्याला किती धान्य मिळते हे ऑनलाईन कसे तपासायचे? जाणून घ्या सविस्तर माहिती!
7. रेशन कार्ड (Ration Card) आधार प्रमाणीकरनाचे स्टेटस ऑनलाईन चेक करण्याची प्रोसेस!
8. रेशन कार्ड (Ration Card) ऑनलाईन डाऊनलोड करण्याची प्रोसेस !
9. नवीन रेशनकार्डसाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा? जाणून घ्या सविस्तर माहिती!
10. रेशन दुकानांमध्ये ‘फोर-जी ePOS मशिन’ व ‘IRIS’ स्कॅनची सोय !
11. वन नेशन वन रेशन कार्ड (Ration Card) योजनेअंतर्गत ‘Mera Ration’ अ‍ॅप लाँच केले; आता देशामध्ये कोणत्याही राज्यातून रेशन मिळणार !
12. शिधापत्रिका रास्तभाव दुकानासाठी ऑनलाईन अर्ज कसा करायचा? जाणून घ्या सविस्तर माहिती!
13. भटके, विमुक्तांना आता ओळखपत्र व वास्तव्याचा पुराव्याविना मिळणार शिधापत्रिका !
14. अंत्योदय शिधापत्रिका धारक प्रत्येक कुटुंबाला दरवर्षी एक साडी मोफत !
15. एपीएल (केशरी) शिधापत्रिकाधारक (Ration Card) शेतकऱ्यांना अन्नधान्याऐवजी थेट रोख रक्कम हस्तांतरण योजना
16. शिधापत्रिका धारकांच्या लाभार्थी संख्येत वाढ – नवीन शासन निर्णय जारी
17. एपीएल केशरी रेशन (Ration Card) कार्डधारक शेतकऱ्यांना धान्याऐवजी आता रोख रक्कम; सुधारित योजना !
18. पांढरे रेशन (Ration Card) कार्डधारकांनाही आयुष्यमान अंर्गत ५ लाखांपर्यंत मोफत उपचार !

वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी येथे क्लिक करा !!