आपले सरकार - महा-ऑनलाईन महसूल व वन विभाग महाराष्ट्र जमीन महसूल कायदा वृत्त विशेष सरकारी कामे

जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन कसा काढायचा? जाणून घ्या सविस्तर माहिती!

October 3, 2026 MSDhulap Team 9 min read

जमिनीचा जुना नकाशा (Jaminicha Juna Nakasha) शोधण्यासाठी पूर्वी संबंधित कार्यालयात जाऊन कागदपत्रे किंवा नकाशे तपासावे लागत. आता महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या विविध ऑनलाइन सेवांमुळे जमिनीशी संबंधित नकाशे डिजिटल पद्धतीने पाहण्याची आणि काही सेवा डाउनलोड करण्याची सुविधा उपलब्ध झाली आहे. जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन (Jaminicha Juna Nakasha Online) पाहायचा असेल तर महाराष्ट्र शासनाच्या भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत सेवांचा वापर करता येतो. अधिकृत संकेतस्थळावर ई-नकाशा/भू नकाशा, गाव नकाशा, नगर भूमापन नकाशा आणि भूभाग नकाशा अशा सेवा उपलब्ध असल्याचे विभागाने नमूद केले आहे.

तसेच महाभूमीच्या एकत्रित पोर्टलवर MH DIGI Maps ही सेवा उपलब्ध आहे आणि Digital Satbara पोर्टलवरही MH DIGI Maps डाउनलोड सुविधेचा उल्लेख आहे.

Table of Contents

जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन मिळू शकतो का? (Jaminicha Juna Nakasha Online):

महाराष्ट्रात जमिनीशी संबंधित विविध प्रकारचे नकाशे ऑनलाइन पाहण्याची सुविधा उपलब्ध आहे. मात्र “जुना नकाशा (Jaminicha Juna Nakasha)” म्हटल्यावर नेमका कोणता नकाशा हवा आहे, हे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत माहितीनुसार, ई-नकाशा/भू नकाशा सेवेमध्ये गाव नकाशा, नगर भूमापन नकाशा आणि भूभाग नकाशा पाहण्याची व डाउनलोड करण्याची सुविधा आहे.

Survey Number Map म्हणजे एखाद्या विशिष्ट गट किंवा सर्वे नंबरनुसार तयार केलेला नकाशा आहे. त्यामध्ये त्या गटाच्या हद्दी, क्षेत्रफळ आणि शेजारील गटांची माहिती दिसू शकते.

म्हणून नकाशा शोधताना आपल्या जमिनीचा जिल्हा, तालुका, गाव आणि गट/सर्वे नंबर यांची माहिती जवळ ठेवणे उपयोगी ठरते.

जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन काढण्यासाठी कोणती सरकारी वेबसाइट वापरावी?

जमिनीच्या नकाशासाठी सर्वप्रथम महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवरील ई-नकाशा/भू नकाशा सेवा पाहता येते. या सेवेत गाव नकाशा, नगर भूमापन नकाशा आणि भूभाग नकाशा पाहण्याची सुविधा दिली आहे.

महाभूमीच्या अधिकृत पोर्टलवरही MH DIGI Maps ही Premium Service म्हणून उपलब्ध आहे.

Digital Satbara च्या अधिकृत लॉगिन पेजवर डिजिटल स्वाक्षरीत 7/12, 8A, Property Card, K-Prat सोबत MH DIGI Maps डाउनलोड सुविधेचा उल्लेख आहे.

महत्त्वाचे: Google वर “Bhu Naksha” किंवा “जमिनीचा नकाशा” शोधताना अनेक अनधिकृत वेबसाइट दिसू शकतात. शक्यतो महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत maharashtra.gov.in, bhumiabhilekh.maharashtra.gov.in, mahabhumi.gov.in किंवा संबंधित अधिकृत उपपोर्टलवरूनच सेवा वापरा.

MH Digi Maps म्हणजे काय?

MH DIGI Maps ही महाराष्ट्रातील भूमी अभिलेखांशी संबंधित डिजिटल नकाशा सेवा आहे. महाभूमीच्या अधिकृत पोर्टलवर ती Premium Services मध्ये समाविष्ट आहे.

भूमी अभिलेख विभागाच्या वेबसाइटवर महाभू-नकाशा (जमिनीच्या नोंदींसह नकाशे) अशी सेवाही दर्शवली आहे.

सोप्या भाषेत सांगायचे झाले तर, जमिनीच्या नोंदी आणि नकाशा यांच्याशी संबंधित माहिती डिजिटल पद्धतीने पाहण्यासाठी या सेवांचा उपयोग होतो.

जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन डाउनलोड करण्याची प्रोसेस – Jaminicha Juna Nakasha Online:

जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाईन (Jaminicha Juna Nakasha) डाउनलोड करण्यासाठी Digital Satbara वर लॉगिन करून MH Digi Maps पर्याय निवडायचा, त्यानंतर जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडायचे आणि आवश्यक नकाशा प्रकार व फॉरमॅट निवडायचा आहे.

सध्याच्या अधिकृत सेवांची रचना लक्षात घेऊन प्रक्रिया साधारणपणे पुढीलप्रमाणे समजून घेता येते.

Step 1 – अधिकृत भूमी अभिलेख/महाभूमी सेवा उघडा

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर ई-नकाशा/भू नकाशा सेवा उपलब्ध आहे. महाभूमी पोर्टलवर MH DIGI Maps ही सेवा देखील उपलब्ध आहे.

https://digitalsatbara.mahabhumi.gov.in/dslr

Step 2 – MH Digi Maps किंवा संबंधित नकाशा सेवा निवडा

Digital Satbara च्या अधिकृत पेजवर MH DIGI Maps डाउनलोड सुविधेचा उल्लेख आहे. लॉगिनची आवश्यकता असल्यास अधिकृत पद्धतीने लॉगिन करा.

Step 3 – जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा

तुमच्या जमिनीशी संबंधित जिल्हा, तालुका आणि गाव निवडा.

तुमचा गट नंबर किंवा सर्वे नंबर माहीत असल्यास तो तपशीलही जवळ ठेवा.

Step 4 – आवश्यक नकाशा प्रकार निवडा

तुम्हाला नेमका कोणता नकाशा हवा आहे हे ठरवा.

उदाहरणार्थ, अधिकृत भूमी अभिलेख विभागाच्या सेवांमध्ये गाव नकाशा, नगर भूमापन नकाशा आणि भूभाग नकाशा यांचा समावेश आहे.

टिपण, गटबुक आणि फाळणी नकाशा यांसारख्या प्रकारांचाही उल्लेख आहे.

Step 5 – PDF किंवा JPG पर्याय उपलब्ध असल्यास निवडा

आवश्यक नकाशासाठी PDF किंवा JPG फॉरमॅट निवडण्याचा पर्याय दिला आहे.

मात्र कोणत्या नकाशासाठी कोणता फॉरमॅट सध्या उपलब्ध आहे, हे प्रत्यक्ष पोर्टलवरील पर्यायांनुसार तपासणे योग्य आहे.

Step 6 – शुल्क/पेमेंट प्रक्रिया तपासा

नकाशा डाउनलोड करण्यासाठी ₹15 शुल्क नमूद केले आहे.

Step 7 – नकाशा डाउनलोड करा

पेमेंट आवश्यक असल्यास ते पूर्ण केल्यानंतर उपलब्ध पर्यायानुसार नकाशा पाहता किंवा डाउनलोड करता येतो.

तुमच्या गावाचा किंवा जमिनीचा नकाशा ऑनलाइन उपलब्ध नसेल, तर त्यासाठी खाली दिलेली माहिती लक्षात घ्या.

कोणकोणते जुने नकाशे ऑनलाइन मिळू शकतात?

जमिनीच्या नकाशाचा प्रकार समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.

गाव नकाशा: गाव नकाशा हा एका गावातील सर्व जमिनी, त्यांचे गट/सर्वे नंबर, रस्ते, नाले, नद्या, सार्वजनिक जागा, बांधकामे इत्यादी दर्शवणारा दृश्य नकाशा असतो.

सर्वे नंबर किंवा गट नंबर नकाशा: विशिष्ट गट किंवा सर्वे नंबरची हद्द, क्षेत्रफळ आणि शेजारील गट यांची माहिती समजण्यासाठी Survey Number Map उपयोगी ठरतो. हा नकाशा Bhu Naksha पोर्टलवर उपलब्ध असतो.

गटबुक नकाशा: भूमी अभिलेख विभागाच्या शब्दकोशानुसार गटबुक नकाशे हे फाळणी नकाशे आकसून A4 आकारात तयार केलेले नकाशे आहेत. त्यांचा उपयोग सर्वे नंबरमधील हिस्सा नंबरची हद्द निश्चित करण्यासाठी केला जातो.

फाळणी नकाशा: जमिनीच्या उपविभाग किंवा हिस्स्यांच्या हद्दीशी संबंधित नकाशांमध्ये फाळणी नकाशाला महत्त्व आहे. उपलब्ध नकाशाचा प्रकार आपल्या जमिनीच्या नोंदी आणि संबंधित भूमी अभिलेख सेवेनुसार तपासावा.

टिपण नकाशा : जमिनीच्या जुन्या नकाशांमध्ये टिपण नकाशा हा एक महत्त्वाचा नकाशा प्रकार आहे. MH Digi Maps मधून उपलब्ध नकाशा प्रकारांमध्ये टिपण नकाशाचा समावेश आहे.

गाव नकाशा आणि गट नंबर नकाशा यात काय फरक?

दोन्ही नकाशांचा उपयोग वेगळा आहे.

गाव नकाशा संपूर्ण गावातील विविध जमिनी, गट/सर्वे नंबर, रस्ते, नाले, नद्या आणि इतर बाबींचे व्यापक चित्र दाखवतो.

तर सर्वे नंबर/गट नंबर नकाशा एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या गट किंवा सर्वे नंबरशी संबंधित हद्द, क्षेत्रफळ आणि शेजारील गटांची माहिती दाखवतो.

म्हणून “मला गावाचा नकाशा हवा आहे” आणि “मला माझ्या गट नंबरचा नकाशा हवा आहे” या दोन गरजा वेगळ्या असू शकतात.

7/12 उतारा आणि जमिनीचा नकाशा यात काय फरक?

7/12 उतारा आणि जमिनीचा नकाशा हे एकच कागदपत्र नाही.

7/12 मध्ये जमिनीच्या अधिकार अभिलेखाशी संबंधित माहिती असते, तर नकाशामध्ये जमिनीची भौगोलिक स्थिती, हद्द, गट/सर्वे नंबर आणि शेजारील जमिनींची मांडणी समजण्यास मदत होते.

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या वेबसाइटवर 7/12, 8A आणि नकाशा यांसाठी स्वतंत्र ऑनलाइन सेवा दिलेल्या आहेत.

त्यामुळे 7/12 वर जमीन आहे म्हणून त्यावरच नकाशाची सर्व माहिती मिळेल असे नाही, आणि नकाशा हा 7/12 चा पर्याय नाही.

जमिनीचा नकाशा ऑनलाइन उपलब्ध नसेल तर काय करावे?

तुमच्या गावाचा किंवा विशिष्ट जमिनीचा नकाशा पोर्टलवर दिसत नसेल तर घाईने निष्कर्ष काढू नका.

काही गावांचे रेकॉर्ड अद्ययावत होणे बाकी असल्यामुळे नकाशा उपलब्ध नसल्यास काही काळ प्रतीक्षा करण्याची सूचना आहे.

याशिवाय:

जिल्हा, तालुका आणि गावाची निवड पुन्हा तपासा.
गट नंबर/सर्वे नंबर अचूक आहे का ते तपासा.
संबंधित अधिकृत नकाशा सेवा तपासा.
आवश्यक असल्यास स्थानिक भूमि अभिलेख कार्यालय/तहसील कार्यालयाशी संपर्क करा.

भूमी अभिलेख विभागाने राज्यातील जुन्या भूमापन नकाशांचे डिजिटायझेशन करण्याचे कामही केले आहे. विभागाच्या माहितीनुसार राज्यातील 44,305 गाव नकाशांचे भूसंदर्भीकरण काम पूर्ण झाले आहे.

जमिनीचा जुना नकाशा डाउनलोड करण्यासाठी किती शुल्क लागते?

नकाशा डाउनलोड करण्यासाठी ₹15 शुल्क नमूद आहे.

ऑनलाइन नकाशा मिळाल्यानंतर काय काळजी घ्यावी?

नकाशा डाउनलोड झाल्यानंतर त्यातील:

गावाचे नाव
गट/सर्वे नंबर
हद्द
क्षेत्रफळ
शेजारील गट
नकाशाचा प्रकार

हे तपशील तपासा.

जमिनीच्या प्रत्यक्ष हद्दीबाबत वाद असल्यास केवळ ऑनलाइन नकाशावर आधारित निर्णय घेण्याऐवजी संबंधित अधिकृत भूमी अभिलेख प्रक्रिया आणि आवश्यक मोजणीची माहिती घ्या.

सध्या महाराष्ट्रात ई-मोजणी Version 2.0 प्रणालीद्वारे ऑनलाइन मोजणी अर्ज करण्याची सुविधा आहे. मोजणी पूर्ण झाल्यानंतर ‘क’ प्रत मोजणी नकाशा डिजिटल स्वाक्षरीसह ऑनलाइन उपलब्ध होऊ शकतो.

जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन (Jaminicha Juna Nakasha Online) शोधताना सर्वात आधी तुमच्या जमिनीचा जिल्हा, तालुका, गाव आणि गट/सर्वे नंबर तयार ठेवा.

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत वेबसाइटवर ई-नकाशा/भू नकाशा सेवा उपलब्ध आहे, तर महाभूमी आणि Digital Satbara वर MH DIGI Maps सुविधेचा उल्लेख आहे.

मात्र “जुना नकाशा (Jaminicha Juna Nakasha)” हा एकच प्रकार नसल्यामुळे तुम्हाला गाव नकाशा, सर्वे/गट नंबर नकाशा, गटबुक, फाळणी किंवा इतर अभिलेख यापैकी नेमका कोणता नकाशा हवा आहे हे आधी निश्चित करणे महत्त्वाचे आहे.

ऑनलाइन नकाशा उपलब्ध नसल्यास संबंधित अधिकृत भूमी अभिलेख कार्यालयाकडून पुढील प्रक्रिया समजून घेता येते.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

1. जमिनीचा जुना नकाशा (Jaminicha Juna Nakasha) ऑनलाइन कसा काढायचा?

महाराष्ट्र भूमी अभिलेख विभागाच्या अधिकृत ई-नकाशा/भू नकाशा किंवा संबंधित MH DIGI Maps सेवेद्वारे उपलब्ध नकाशा शोधता येतो. जिल्हा, तालुका, गाव आणि आवश्यक नकाशा तपशील निवडावा.

2. MH Digi Maps वर नकाशा डाउनलोड करता येतो का?

होय. महाभूमी आणि Digital Satbara च्या अधिकृत पोर्टलवर MH DIGI Maps डाउनलोड सुविधेचा उल्लेख आहे.

3. जमिनीचा नकाशा PDF मध्ये मिळतो का?

PDF किंवा JPG फॉरमॅटचा पर्याय दिला आहे. मात्र उपलब्ध फॉरमॅट नकाशाच्या प्रकारानुसार पोर्टलवर तपासावा.

4. गाव नकाशा म्हणजे काय?

गाव नकाशामध्ये गावातील जमिनी, गट/सर्वे नंबर, रस्ते, नाले, नद्या, सार्वजनिक जागा आणि बांधकामे इत्यादींचे दृश्य स्वरूपात चित्रण असते.

5. गट नंबरचा नकाशा कुठे मिळतो?

Survey Number Map संबंधित Bhu Naksha पोर्टलवर उपलब्ध असतो.

6. 7/12 आणि जमिनीचा नकाशा एकच आहे का?

नाही. 7/12 हा जमिनीच्या अधिकार अभिलेखाशी संबंधित उतारा आहे, तर नकाशा जमिनीची हद्द, स्थान आणि गट/सर्वे नंबरची भौगोलिक माहिती समजण्यासाठी वापरला जातो.

7. नकाशा ऑनलाइन दिसत नसेल तर काय करावे?

गाव, तालुका आणि जिल्ह्याची माहिती पुन्हा तपासा. काही रेकॉर्ड अद्ययावत होणे बाकी असल्यास नकाशा उपलब्ध नसू शकतो. अशावेळी संबंधित भूमी अभिलेख कार्यालयाशी संपर्क करणे योग्य आहे.

8. नकाशासाठी ₹15 शुल्क आहे का?

₹15 शुल्क नमूद आहे.

9. ऑनलाइन नकाशा मिळाल्यावर जमीन मोजणीची गरज असते का?

नकाशा पाहणे आणि प्रत्यक्ष जमीन मोजणी या वेगळ्या गोष्टी आहेत. अधिकृत हद्द निश्चित करण्याची आवश्यकता असल्यास भूमी अभिलेख विभागाच्या ई-मोजणी सेवेसंबंधी प्रक्रिया तपासावी.

या लेखात, आम्ही जमिनीचा जुना नकाशा ऑनलाइन! MH Digi Maps वरून नकाशा कसा डाउनलोड करायचा? (Jaminicha Juna Nakasha Online) विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

पुढील लेख देखील वाचा!