अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी कशी करावी? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती!

आपण दररोज बाजारातून भाज्या, फळे, मसाले, दूध, मिठाई, तेल आणि इतर अनेक खाद्यपदार्थ खरेदी करतो. मात्र अलीकडच्या काळात अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ, निकृष्ट दर्जा आणि आरोग्यास हानीकारक घटक आढळण्याच्या घटना वाढल्या आहेत. त्यामुळे ग्राहकांनी जागरूक राहणे अत्यंत आवश्यक झाले आहे. अशा परिस्थितीत अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी करण्याची योग्य प्रक्रिया माहित असणे गरजेचे आहे.

भारत सरकार आणि महाराष्ट्र शासनाने नागरिकांना सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळावे यासाठी विविध कायदे, हेल्पलाइन आणि ऑनलाइन तक्रार नोंदणी सुविधा उपलब्ध करून दिल्या आहेत. Food Safety Connect App, FSSAI आणि अन्न व औषध प्रशासन (FDA) यांच्या माध्यमातून नागरिक आता सहज तक्रार दाखल करू शकतात.

अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी – Food Safety Connect App:

भेसळयुक्त किंवा निकृष्ट दर्जाचे अन्न सेवन केल्यामुळे अनेक गंभीर आरोग्य समस्या निर्माण होऊ शकतात. काही वेळा अशा अन्नपदार्थांमुळे अन्न विषबाधा, पोटाचे विकार, कर्करोगासारखे गंभीर आजार किंवा मृत्यूदेखील होऊ शकतो.

तक्रार नोंदवल्यामुळे:

• भेसळ करणाऱ्यांवर कारवाई होते.
• ग्राहकांचे आरोग्य सुरक्षित राहते.
• बाजारात दर्जेदार अन्न उपलब्ध राहण्यास मदत होते.
• भविष्यातील फसवणूक रोखता येते.

अन्न व औषध प्रशासन (FDA) म्हणजे काय?

अन्न व औषध प्रशासन (FDA), महाराष्ट्र शासन हे राज्यातील अन्न, औषधे आणि सौंदर्यप्रसाधनांच्या गुणवत्तेवर देखरेख करणारे प्रमुख नियामक प्राधिकरण आहे.

FDA ची प्रमुख कामे:

• अन्नपदार्थांची तपासणी
• भेसळयुक्त अन्नाविरुद्ध कारवाई
• परवाने आणि नोंदणी नियंत्रण
• ग्राहकांच्या तक्रारींचे निराकरण
• जनजागृती कार्यक्रम राबविणे

नागरिकांचे मूलभूत अधिकार

1. सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळण्याचा अधिकार:- प्रत्येक ग्राहकाला भेसळमुक्त आणि सुरक्षित अन्न मिळणे हा मूलभूत अधिकार आहे.

2. माहिती मिळविण्याचा अधिकार:- RTI अंतर्गत FDA कडून माहिती मागवता येते.

3. तक्रार करण्याचा अधिकार:- अन्नपदार्थांच्या गुणवत्तेबाबत तक्रार करता येते.

4. अपील करण्याचा अधिकार:- तक्रारीवर समाधानकारक कारवाई न झाल्यास अपील करता येते.

5. ग्राहक संरक्षणाचा अधिकार:- नुकसान झाल्यास ग्राहक आयोगाकडे दाद मागता येते.

अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी कशी करावी?

1. Food Safety Connect App वापरा

FSSAI ने Food Safety Connect नावाचे मोबाईल अॅप सुरू केले आहे.

अॅपची वैशिष्ट्ये:

• ऑनलाइन तक्रार नोंदणी
• तक्रारीचा स्टेटस ट्रॅक
• FSSAI परवाना तपासणी
• ग्राहक सूचना आणि अपडेट्स

तक्रार करण्याची प्रक्रिया

1. Play Store वरून Food Safety Connect App डाउनलोड करा.
2. मोबाईल नंबर किंवा ई-मेलद्वारे लॉगिन करा.
3. तक्रार नोंदणी पर्याय निवडा.
4. उत्पादनाची माहिती भरा.
5. फोटो असल्यास अपलोड करा.
6. तक्रार सबमिट करा.
7. तक्रार क्रमांक जतन करा.

FDA कडे थेट तक्रार कशी कराल?

जर एखाद्या दुकानात, हॉटेलमध्ये किंवा उत्पादनात भेसळ असल्याचा संशय असेल तर FDA कडे तक्रार करू शकता.

तक्रार करताना खालील माहिती द्या:

• पूर्ण नाव
• पत्ता
• मोबाईल क्रमांक
• संबंधित दुकान किंवा कंपनीचा पत्ता
• अन्नपदार्थाचे नाव
• समस्येचे स्वरूप
• फोटो किंवा पुरावे

FDA हेल्पलाइन आणि संपर्क:

टोल फ्री क्रमांक:- 1800222365

ई-मेल:- jc-foodhq@gov.in

संकेतस्थळ:- https://fda.maharashtra.gov.in/

तक्रार करताना शक्य तितकी अचूक माहिती द्यावी.

कोणत्या बाबतीत तक्रार करू शकता?

खालील परिस्थितीत अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी करता येते:

• भेसळयुक्त मसाले
• रंग मिसळलेल्या भाज्या
• कृत्रिम मध
• निकृष्ट दूध
• मुदतबाह्य अन्नपदार्थ
• चुकीचे लेबलिंग
• बनावट ब्रँडेड खाद्यपदार्थ
• अस्वच्छ खाद्य उत्पादन

संबंधित प्रमुख कायदे:-

• Food Safety and Standards Act, 2006:- हा भारतातील अन्न सुरक्षेसाठी सर्वात महत्त्वाचा कायदा आहे.
• Consumer Protection Act, 2019:- ग्राहकांना न्याय आणि नुकसानभरपाई मिळवून देतो.
• Right to Information Act, 2005:- FDA कडील माहिती मागविण्याचा अधिकार देतो.
• Maharashtra Right to Public Services Act, 2015:- शासकीय सेवा वेळेत मिळण्याचा अधिकार देतो.

तक्रारीवर कारवाई न झाल्यास काय करावे?

जर तक्रारीवर योग्य कारवाई झाली नाही तर खालील स्तरावर संपर्क साधू शकता:

1. संबंधित FDA कार्यालय
2. सहाय्यक आयुक्त
3. संयुक्त आयुक्त
4. आयुक्त, FDA
5. अपर मुख्य सचिव
6. ग्राहक आयोग
7. माहिती आयोग
8. उच्च न्यायालय

ग्राहकांनी कोणती काळजी घ्यावी?

• FSSAI परवाना तपासा.
• पॅकिंगवरील माहिती वाचा.
• उत्पादनाची एक्सपायरी डेट तपासा.
• संशयास्पद वस्तू खरेदी टाळा.
• बिल अवश्य घ्या.
• भेसळ दिसल्यास त्वरित तक्रार करा.

डिजिटल युगातील मोठे पाऊल

पूर्वी भेसळयुक्त अन्नाबाबत तक्रार करणे कठीण होते. आता Food Safety Connect App मुळे तक्रार नोंदवणे आणि तिचा पाठपुरावा करणे खूप सोपे झाले आहे. नागरिकांनी या सुविधेचा जास्तीत जास्त वापर करून सुरक्षित अन्नाच्या चळवळीत सहभागी व्हावे.

सुरक्षित आणि दर्जेदार अन्न मिळणे हा प्रत्येक नागरिकाचा अधिकार आहे. अन्नपदार्थांमध्ये भेसळ किंवा निकृष्ट दर्जा आढळल्यास गप्प बसण्याऐवजी त्वरित अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी करणे आवश्यक आहे. Food Safety Connect App, FDA हेल्पलाइन आणि इतर अधिकृत माध्यमांचा वापर करून आपण स्वतःचे आणि समाजाचे आरोग्य सुरक्षित ठेवू शकतो.

FAQ – अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी

1. अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी कुठे करता येते?

Food Safety Connect App, FDA कार्यालय किंवा हेल्पलाइनद्वारे तक्रार करता येते.

2. Food Safety Connect App मोफत आहे का?

होय, हे अॅप पूर्णपणे मोफत उपलब्ध आहे.

3. FDA चा टोल फ्री नंबर कोणता आहे?

1800222365 हा FDA चा टोल फ्री क्रमांक आहे.

4. तक्रार केल्यानंतर स्टेटस कसा तपासायचा?

Food Safety Connect App मध्ये लॉगिन करून तक्रारीचा स्टेटस पाहता येतो.

5. अन्न पदार्थांच्या दर्जाबाबत तक्रार नोंदणी करताना कोणती माहिती आवश्यक असते?

नाव, पत्ता, संपर्क क्रमांक, संबंधित आस्थापनाचा पत्ता आणि तक्रारीचे स्वरूप आवश्यक असते.

6. भेसळयुक्त अन्न विक्रेत्यावर काय कारवाई होऊ शकते?

Food Safety and Standards Act, 2006 अंतर्गत दंड, परवाना रद्द करणे किंवा फौजदारी कारवाई होऊ शकते.

1. ग्राह‍क संरक्षण अधिनियमान्‍वये तक्रार दाखल करण्याची पद्धत
2. लोकाभिमुख प्रशासनच्या दृष्टीने जनतेच्या तक्रारींची दखल घेणे, त्यांचे वेळेत निराकरण करणे, तक्रारदारांना सन्मानाची वागणूक देणेबाबत शासन नियम
3. शासकीय कामे होत नसतील तर ऑनलाईन पद्धतीने तक्रार कशी करायची? जाणून घ्या सविस्तर – (आपले सरकार तक्रार निवारण प्रणाली) Grievances Maharashtra
4. लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाच्या पोर्टलवर अशी करा लाचेच्या मागणीची ऑनलाईन तक्रार!
5. आपले सरकार २.० – तक्रार निवारण प्रणालीची कार्यपध्दती अद्ययावत ! Aaple Sarkar 2.0 Grievances Maharashtra
6. व्हॉट्सॲप, ट्विटर, फेसबुक, ईमेल तक्रारींचाही आता डायल ११२ मध्ये समावेश !
7. माहिती अधिकाराचा अर्ज ऑनलाईन मोबाईलद्वारे कसा करायचा ? जाणून घ्या सविस्तर
8. महाराष्ट्र लोक आयुक्त कडे तक्रार कशी दाखल करावी? जाणून घ्या सविस्तर !
9. निनावी तक्रारीसाठी काय नियम आहे?
10. रेशनिंगचे नियम, माहिती, हक्क आणि रेशनदुकानदारा विरुध्द तक्रार करण्यासाठी काय करावे? जाणून घ्या सविस्तर माहिती
11. सायबर गुन्ह्यांच्या तक्रारी नोंदविण्यासाठी हेल्पलाईन, वेब पोर्टलचा वापर करण्याचे आवाहन !
12. मंत्रालयात प्रवेशासाठी ‘डीजीप्रवेश ॲप’वर अशी करा ऑनलाईन नोंदणी!

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी इथे क्लिक करा !!