गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना: ऑनलाईन अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे व ₹2 लाख अनुदान!

October 6, 2026 MSDhulap Team 8 min read

शेतकऱ्यांना अपघाताच्या प्रसंगी तत्काळ मदत मिळावी म्हणून महाराष्ट्र सरकारने “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना” (Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana Online Arj) ही पूर्णपणे डिजिटल केली आहे. आता या योजनेचा अर्ज Mahadbt पोर्टलवरून थेट ऑनलाइन भरता येतो. त्यामुळे शेतकरी किंवा वारसदारांना तालुका कार्यालयात जाऊन चकरा माराव्या लागत नाहीत.

शेती करताना अपघात होण्याचा धोका कायम असतो. रस्ता किंवा रेल्वे अपघात, पाण्यात बुडणे, सर्पदंश, विंचूदंश, विजेचा धक्का, वीज पडणे, विषबाधा किंवा इतर अपघातांमुळे शेतकऱ्याचा मृत्यू किंवा अपंगत्व आल्यास कुटुंबावर मोठे आर्थिक संकट येऊ शकते. अशा परिस्थितीत शेतकरी आणि त्यांच्या कुटुंबाला आर्थिक आधार देण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना” सुरू केली आहे. या योजनेत पात्र प्रकरणानुसार ₹1 लाख ते ₹2 लाखांपर्यंत आर्थिक सहाय्य मिळू शकते.

या योजनेचे सध्याचे स्वरूप पूर्वीच्या गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात विमा योजनेत सुधारणा करून 2023 पासून लागू करण्यात आले. महाराष्ट्र शासनाच्या मंत्रिमंडळ निर्णयानुसार योजनेचे नाव “गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना” असे करण्यात आले.

Table of Contents

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात योजनेत किती आर्थिक मदत मिळते? Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana:

अपघाताच्या स्वरूपानुसार मिळणारे आर्थिक सहाय्य वेगवेगळे आहे.

अपघाताची बाब	आर्थिक सहाय्य
अपघाती मृत्यू	₹2 लाख
दोन डोळे किंवा दोन अवयव निकामी होणे	₹2 लाख
एक डोळा व एक अवयव निकामी होणे	₹2 लाख
एक डोळा किंवा एक अवयव निकामी होणे	₹1 लाख

म्हणजेच, अपघाती मृत्यू झाल्यास पात्र प्रकरणात ₹2 लाखांपर्यंत अनुदान मिळू शकते, तर अपंगत्वाच्या प्रकारानुसार ₹1 लाख किंवा ₹2 लाख सहाय्य मिळते.

शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना पात्रता काय आहे?

महाराष्ट्र शासनाच्या अधिकृत माहितीनुसार या योजनेत कृषि गणनेनुसार निर्धारित केलेले वहितीधारक खातेदार शेतकरी आणि शेतकऱ्याच्या कुटुंबातील वहितीधारक खातेदार म्हणून नोंद नसलेला एक सदस्य यांचा समावेश होतो.

या दोन्ही व्यक्तींचे वय 10 ते 75 वर्षे या वयोगटात असणे अपेक्षित आहे. कुटुंबातील संबंधित एका सदस्यामध्ये आई-वडील, पती/पत्नी, मुलगा किंवा अविवाहित मुलगी यापैकी एकाचा समावेश होऊ शकतो.

अपघातग्रस्त व्यक्तीच्या वारसदारांमध्ये कोणाचा समावेश होतो?

शासन निर्णयानुसार पात्र वारसदारांमध्ये पुढील व्यक्तींचा समावेश होतो:

अपघातग्रस्ताची पत्नी किंवा अपघातग्रस्त स्त्रीचा पती
अविवाहित मुलगी
आई
मुलगा
वडील
सून
अन्य कायदेशीर वारसदार

वारसदाराची पात्रता संबंधित प्रकरणातील कागदपत्रे आणि शासनाच्या नियमांनुसार निश्चित होते.

कोणत्या अपघातांना योजनेचा लाभ मिळू शकतो?

शासन निर्णयात या योजनेसाठी अनेक प्रकारच्या अपघातांचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामध्ये प्रामुख्याने पुढील घटनांचा समावेश होतो:

रस्ता किंवा रेल्वे अपघात
पाण्यात बुडून मृत्यू
कीटकनाशक किंवा अन्य कारणामुळे विषबाधा
विजेचा धक्का बसणे
वीज पडणे
खून
उंचावरून पडून झालेला अपघात
सर्पदंश
विंचूदंश
नक्षलवाद्यांकडून झालेली हत्या
जनावरांच्या हल्ल्यामुळे जखमी होणे किंवा मृत्यू
बाळंतपणातील मृत्यू
दंगल
इतर पात्र अपघात

ही यादी शासन निर्णय आणि सध्याच्या MahaDBT योजनेच्या माहितीनुसार आहे.

कोणत्या घटनांना लाभ मिळत नाही?

प्रत्येक मृत्यू किंवा अपंगत्व या योजनेअंतर्गत आपोआप पात्र ठरत नाही. शासन निर्णयात काही अपवाद स्पष्ट केले आहेत.

उदाहरणार्थ:

नैसर्गिक मृत्यू
योजना कालावधीपूर्वीचे अपंगत्व
आत्महत्येचा प्रयत्न किंवा आत्महत्या
जाणीवपूर्वक स्वतःला इजा करून घेणे
गुन्हा करताना झालेला अपघात
अमली पदार्थांच्या प्रभावाखाली झालेला अपघात
मोटार शर्यतीतील अपघात
युद्ध
सैन्यातील नोकरीदरम्यान झालेला अपघात
जवळच्या लाभार्थ्याकडून केलेला खून

अशा बाबी योजनेच्या अपात्र घटनांमध्ये नमूद आहेत.

शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना ऑनलाईन अर्ज कसा करावा? Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana Online Arj:

शेतकरी अपघात सुरक्षा योजना ऑनलाईन अर्ज (Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana Online Arj) हा शोधणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी सर्वात महत्त्वाचा प्रश्न आहे.

सध्याच्या अधिकृत MahaDBT पोर्टलवर ही योजना कृषी विभागाच्या योजनांच्या यादीमध्ये उपलब्ध आहे. पोर्टलवर अर्जदार लॉगिन, ऑनलाइन अर्ज प्रक्रियेच्या सूचना आणि अर्जाची सद्यस्थिती तपासण्याची सुविधा दिलेली आहे.

ऑनलाइन प्रक्रिया-

शेतकऱ्याने साधारणपणे पुढील बाबी पूर्ण कराव्यात:

अधिकृत MahaDBT Farmer Portal उघडा.
शेतकरी म्हणून Login किंवा आवश्यक असल्यास Registration करा.
आपली प्रोफाइल, आवश्यक माहिती पूर्ण करा आणि बँक तपशील जोडा.
घटकासाठी अर्ज करा या पर्यायावर जाऊन गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह अनुदान योजना निवडा.
अपघातग्रस्त व्यक्तीची माहिती, नातेसंबंध, अपघाताचे स्वरूप आणि दिनांक भरून आवश्यक कागदपत्रे अपलोड करा
शेवटी अर्ज सबमिट करून २३ रुपयांचे पेमेंट करा.
अर्ज Submit केल्यानंतर Application ID/स्थितीची माहिती जतन करा.
पुढील प्रक्रियेसाठी अधिकृत पोर्टलवरील Application Status तपासा.

MahaDBT च्या अधिकृत माहितीत अर्जदाराला उपलब्ध योजनांमधून योजना निवडण्याची आणि अर्ज केल्यानंतर My Applied Scheme मधून अर्जाची स्थिती पाहण्याची सुविधा स्पष्ट केली आहे.

अर्जासाठी आवश्यक कागदपत्रे

या योजनेसाठी आवश्यक कागदपत्रांची यादी अपघाताच्या स्वरूपानुसार बदलू शकते.

प्राथमिक कागदपत्रे

7/12 उतारा
मृत्यूचा दाखला, मृत्यूचे प्रकरण असल्यास
वारसाची नोंद असलेला गाव नमुना क्रमांक 6-क
वयाचा पुरावा
आधार कार्ड / शाळा सोडल्याचा दाखला / निवडणूक ओळखपत्र किंवा वयाची व ओळखीची खात्री करणारे कागदपत्र
प्रथम माहिती अहवाल (FIR)
स्थळ पंचनामा
पोलीस पाटील माहिती अहवाल

अपघाताच्या प्रकारानुसार अतिरिक्त कागदपत्रे

रस्ता किंवा रेल्वे अपघाताच्या प्रकरणात Inquest पंचनामा, Post Mortem Report आणि वाहन चालवताना अपघात झाला असल्यास संबंधित ड्रायव्हिंग लायसन्स आवश्यक असू शकते.

पाण्यात बुडून मृत्यूच्या प्रकरणात Inquest पंचनामा आणि Post Mortem Report यांसारखी कागदपत्रे आवश्यक आहेत. काही विशिष्ट परिस्थितीत शासन निर्णयात स्वतंत्र कागदपत्रांची तरतूद आहे.

विषबाधेच्या प्रकरणात Inquest पंचनामा, Post Mortem Report आणि Chemical Analysis/Viscera Report यांचा समावेश आहे.

विजेचा धक्का किंवा वीज पडण्याच्या प्रकरणात Inquest पंचनामा आणि Post Mortem Report आवश्यक असल्याचे शासन निर्णयात नमूद आहे.

अपंगत्वाच्या प्रकरणात

अपंगत्व किंवा शरीराचा एखादा अवयव निकामी झाल्याचा लाभ मागताना संबंधित कारणाबाबत डॉक्टरांचे अंतिम प्रमाणपत्र किंवा रुग्णालयाची नोंद आणि कायम अपंगत्वाचे प्रमाणपत्र आवश्यक असल्याचे शासन निर्णयात नमूद आहे.

अर्ज किती दिवसांत करावा?

उपलब्ध शासन निर्णयानुसार अपघातग्रस्त शेतकरी किंवा शेतकऱ्याच्या वारसदाराने आवश्यक कागदपत्रांसह परिपूर्ण प्रस्ताव संबंधित तालुका कृषी अधिकाऱ्याकडे 30 दिवसांच्या आत सादर करावा, असे नमूद आहे.

त्यामुळे केवळ ऑनलाइन अर्ज करण्यावर अवलंबून न राहता, अपघाताची घटना घडल्यानंतर संबंधित तालुका कृषी कार्यालयाशी तातडीने संपर्क करणे महत्त्वाचे आहे.

शासन निर्णयात पुढील प्रक्रियेत महसूल अधिकारी, पोलीस अधिकारी आणि तालुका कृषी अधिकारी यांच्या पथकाकडून चौकशी करण्याची तरतूद आहे. त्यानंतर पात्र प्रस्तावावर समिती निर्णय घेते आणि मंजूर रक्कम लाभार्थी/वारसदाराच्या बँक खात्यात ECS द्वारे जमा करण्याची प्रक्रिया नमूद आहे.

अर्जाची स्थिती कशी तपासावी?

MahaDBT च्या अधिकृत पोर्टलवर “अर्जाची सद्यस्थिती तपासा” अशी सुविधा उपलब्ध आहे. पोर्टलवर अर्जदाराच्या अर्जाची स्थिती पाहण्याची व्यवस्था आहे.

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना (Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana Online Arj) MahaDBT च्या अर्ज प्रणालीमध्ये अर्ज Submit केल्यानंतर तो My Applied Scheme विभागात दिसू शकतो. अर्जाची छाननी, मंजुरी किंवा काही त्रुटी असल्यास अर्ज परत पाठविण्याची प्रक्रिया पोर्टलवर दाखवली जाते.

महाडीबीटी पोर्टल: https://mahadbt.maharashtra.gov.in/

महाडीबीटी शेतकरी मोबाईल अ‍ॅप: महाडीबीटी शेतकरी अ‍ॅप मोबाईल मध्ये डाउनलोड करण्यासाठी इथे क्लिक करा.

वापरकर्ता पुस्तिका: वापरकर्ता पुस्तिका PDF फाईल डाउनलोड करण्यासाठी इथे क्लिक करा.

हेल्पलाईन क्रमांक: 022-61316429

संपर्क: अधिक माहितीसाठी जिल्हा अधीक्षक कृषी अधिकारी, उपविभागीय कृषि अधिकारी, तालुका कृषि अधिकारी यांच्या कार्यालयाशी संपर्क साधावा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

1. गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना काय आहे?

शेती व्यवसायाशी संबंधित किंवा शासनाने पात्र ठरवलेल्या अपघातांमुळे शेतकऱ्याचा मृत्यू किंवा अपंगत्व झाल्यास पात्र शेतकरी/कुटुंबाला आर्थिक सहाय्य देणारी महाराष्ट्र शासनाची योजना आहे.

2. या योजनेत किती रुपये मिळतात?

अपघाती मृत्यू झाल्यास ₹2 लाख मिळतात. अपंगत्वाच्या स्वरूपानुसार ₹1 लाख किंवा ₹2 लाख आर्थिक सहाय्य मिळते.

3. शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना ऑनलाईन अर्ज कुठे करायचा?

गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना (Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana Online Arj) ऑनलाइन अर्जाशी संबंधित सुविधा MahaDBT Farmer Portal वर उपलब्ध आहेत. मात्र अर्जाची सध्याची उपलब्धता पोर्टलवरील ताज्या सूचनेनुसार तपासणे आवश्यक आहे.

4. या योजनेसाठी कोण पात्र आहे?

कृषि गणनेनुसार निर्धारित वहितीधारक खातेदार शेतकरी आणि कुटुंबातील वहितीधारक म्हणून नोंद नसलेला एक सदस्य, वय 10 ते 75 वर्षे, योजनेच्या पात्रतेच्या चौकटीत येतात.

5. अर्जासाठी 7/12 उतारा आवश्यक आहे का?

होय. सध्याच्या अधिकृत MahaDBT माहितीत 7/12 उताऱ्याचा आवश्यक कागदपत्रांमध्ये समावेश आहे.

6. अपघाती मृत्यू झाल्यास किती अनुदान मिळते?

पात्र प्रकरणात अपघाती मृत्यू झाल्यास ₹2 लाख आर्थिक सहाय्य मिळते.

7. अपंगत्व आल्यास किती मदत मिळते?

अपंगत्वाच्या स्वरूपानुसार ₹1 लाख किंवा ₹2 लाख आर्थिक सहाय्य मिळते.

8. अर्जाची स्थिती कशी पाहायची?

MahaDBT Farmer Portal वर “अर्जाची सद्यस्थिती तपासा” या सुविधेद्वारे अर्जाची स्थिती तपासता येते.

9. अपघातानंतर अर्ज किती दिवसांत करावा?

उपलब्ध शासन निर्णयानुसार आवश्यक कागदपत्रांसह परिपूर्ण प्रस्ताव संबंधित तालुका कृषी अधिकाऱ्याकडे 30 दिवसांच्या आत सादर करण्याचा उल्लेख आहे.

10. योजनेची अधिकृत माहिती कुठे मिळेल?

महाराष्ट्र शासनाच्या कृषी विभागाच्या वेबसाइटवर तसेच MahaDBT Farmer Portal वर योजनेची अधिकृत माहिती आणि संबंधित शासन निर्णय उपलब्ध आहेत.

या लेखात, आम्ही गोपीनाथ मुंडे शेतकरी अपघात सुरक्षा सानुग्रह योजना (Gopinath Munde Shetkari Apghat Suraksha Sanugrah Yojana Online Arj) : ऑनलाईन अर्ज, पात्रता, कागदपत्रे व ₹2 लाख अनुदान! विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा !