मोबाईलवर पशुसल्ला मिळवण्यासाठी पशुसंवर्धन विभागाचे फुले अमृतकाळ ॲप डाउनलोड करा !

शेतकरी मित्रांनो, गाई-म्हशींचे आरोग्य चांगले राहावे, जनावरांना उष्णतेचा त्रास कमी व्हावा आणि दुग्धव्यवसायाचे नुकसान टाळण्यासाठी वेळेवर योग्य माहिती मिळणे गरजेचे आहे. यासाठी पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप (Phule Amrutkal App) पशुपालकांसाठी उपयुक्त ठरू शकते. या ॲपच्या मदतीने जनावरांच्या गोठ्यातील तापमान आणि आर्द्रतेच्या आधारे उष्णतेच्या ताणाची माहिती मिळवून त्यानुसार काळजी घेण्याबाबत सूचना मिळू शकतात.

महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाशी संबंधित देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्राच्या पुढाकारातून विकसित करण्यात आलेली ही मोबाईल प्रणाली हवामानातील बदलांच्या काळात पशुधन व्यवस्थापनासाठी उपयोगी आहे. उन्हाळ्यात वाढणारे तापमान, गोठ्यातील दमट वातावरण आणि पिण्याच्या पाण्याची कमतरता यांचा जनावरांच्या आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. अशा परिस्थितीत हे ॲप कसे डाउनलोड करायचे, नोंदणी कशी करायची आणि त्याचा वापर कसा करायचा, याची माहिती या लेखात पाहूया.

फुले अमृतकाळ ॲप म्हणजे काय? (Phule Amrutkal App)

फुले अमृतकाळ (Phule Amrutkal App) हे जनावरांच्या उष्णतेशी संबंधित ताणाचे निरीक्षण करून पशुपालकांना मार्गदर्शन करण्यासाठी तयार केलेले पशुसल्ला मोबाईल ॲप आहे. यामध्ये तापमान आणि आर्द्रता निर्देशांकाचा म्हणजेच Temperature-Humidity Index (THI) चा उपयोग केला जातो.

केवळ तापमान जास्त आहे की कमी, एवढे पाहणे पुरेसे नसते. वातावरणातील आर्द्रताही महत्त्वाची असते. तापमान आणि आर्द्रता एकत्रितपणे जनावरांच्या आरामावर कसा परिणाम करू शकतात, हे समजण्यासाठी THI उपयोगी ठरतो.

या ॲपमध्ये खुल्या हवामानविषयक डेटासोबत प्रत्यक्ष तापमान व आर्द्रता सेन्सरमधून मिळणाऱ्या माहितीचा वापर केला जातो. उपलब्ध सुविधांनुसार पशुपालकांना जनावरांच्या उष्णतेच्या ताणाशी संबंधित सूचना मिळू शकतात.

फुले अमृतकाळ ॲप कोणी विकसित केले?

उपलब्ध माहितीनुसार, या ॲपच्या विकासामध्ये महात्मा फुले कृषी विद्यापीठाच्या देशी गाय संशोधन व प्रशिक्षण केंद्राचा (Indigenous Cattle Research and Training Centre – ICRTC) सहभाग आहे. मार्च २०२४ मध्ये या ॲपचे लोकार्पण झाल्याची माहिती वृत्तस्रोतांनी दिली होती.

हवामान बदलामुळे जनावरांच्या आरोग्यावर आणि दुग्धव्यवसायावर होणारे परिणाम कमी करण्यासाठी डिजिटल तंत्रज्ञानाचा वापर करणे हा या उपक्रमामागील महत्त्वाचा उद्देश आहे.

पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप डाउनलोड कसे करावे? (Phule Amrutkal App)

मोबाईलमध्ये पशुसल्ला फुले अमृतकाळ (Phule Amrutkal App) ॲप इन्स्टॉल करण्यासाठी पुढील पद्धत वापरा.

स्टेप १: Google Play Store उघडा

तुमच्या Android मोबाईलमधील Google Play Store सुरू करा.

स्टेप २: ॲप शोधा

सर्च बॉक्समध्ये Smart Phule Amrutkal किंवा Phule Amrutkal असे टाइप करा.

स्टेप ३: अधिकृत ॲप ओळखा

ॲपचे नाव, विकसकाची माहिती आणि उपलब्ध तपशील तपासून योग्य ॲप निवडा.

स्टेप ४: Install वर क्लिक करा

ॲपच्या पानावर असलेल्या Install पर्यायावर क्लिक करा. डाउनलोड पूर्ण झाल्यानंतर ॲप उघडा.

स्टेप ५: नोंदणी करा

ॲपमध्ये मागितलेली माहिती भरा. उपलब्ध नोंदणी प्रक्रियेनुसार मोबाईल क्रमांक टाका आणि OTP मागितल्यास त्याद्वारे पडताळणी पूर्ण करा.

स्टेप ६: पत्ता आणि लोकेशन द्या

ॲपमध्ये विचारल्यास आवश्यक पत्ता आणि लोकेशनची माहिती द्या. त्यानंतर उपलब्ध सूचनांनुसार पुढील प्रक्रिया पूर्ण करा.

ॲप डाउनलोड करण्यासाठी अधिकृत लिंक:
https://play.google.com/store/apps/details?id=com.dairy.thi

टीप: पशुसल्ला फुले अमृतकाळ (Phule Amrutkal App) ॲपच्या आवृत्तीनुसार स्क्रीनवरील पर्याय किंवा नोंदणीची पद्धत बदललेली असू शकते. त्यामुळे मोबाईलवर दिसणाऱ्या सूचनांचे पालन करा.

फुले अमृतकाळ ॲपचा वापर कसा करावा?

ॲप डाउनलोड केल्यानंतर केवळ ते मोबाईलमध्ये ठेवणे पुरेसे नाही. त्यातील माहितीचा योग्य वापर करणे महत्त्वाचे आहे.

१. ॲप उघडून नोंदणी किंवा लॉगिनची प्रक्रिया पूर्ण करा.

२. आवश्यक असल्यास मोबाईल क्रमांकाची OTP द्वारे पडताळणी करा.

३. तुमच्या गोठ्याचे किंवा जनावरे असलेल्या ठिकाणाचे लोकेशन निवडा.

४. ॲपमध्ये उपलब्ध असलेली तापमान व आर्द्रतेची माहिती पाहा.

५. त्या माहितीच्या आधारे दाखवलेल्या तापमान-आर्द्रता निर्देशांकाकडे लक्ष द्या.

६. उष्णतेच्या ताणाबाबत सूचना मिळाल्यास गोठ्यात सावली, हवा खेळती राहण्याची व्यवस्था, स्वच्छ पिण्याचे पाणी आणि योग्य आहार याकडे लक्ष द्या.

७. जनावरांची स्थिती गंभीर वाटल्यास केवळ ॲपवर अवलंबून न राहता पशुवैद्यकांचा सल्ला घ्या.

या प्रक्रियेमुळे वातावरणातील बदल लक्षात घेऊन जनावरांच्या व्यवस्थापनाबाबत वेळेवर निर्णय घेण्यास मदत होऊ शकते.

तापमान आणि आर्द्रता निर्देशांक (THI) म्हणजे काय?

THI म्हणजे Temperature-Humidity Index. मराठीत याला तापमान-आर्द्रता निर्देशांक असे म्हणता येते. वातावरणातील तापमान आणि आर्द्रता यांचा एकत्रित विचार करून जनावरांना उष्णतेचा किती त्रास होण्याची शक्यता आहे, हे समजण्यासाठी हा निर्देशांक वापरला जातो.

उदाहरणार्थ, एखाद्या गोठ्यात तापमान जास्त आहे आणि त्याच वेळी आर्द्रताही अधिक आहे. अशा परिस्थितीत जनावरांना शरीरातील अतिरिक्त उष्णता बाहेर टाकणे कठीण होऊ शकते. त्यामुळे त्यांना अस्वस्थता जाणवू शकते.

THI च्या मदतीने पशुपालकांना वातावरणाविषयी अधिक स्पष्ट माहिती मिळू शकते. मात्र, निर्देशांकाचा अर्थ जनावरांचा प्रकार, परिस्थिती आणि ॲपमधील मार्गदर्शनानुसार समजून घेणे आवश्यक आहे. प्रत्येक जनावराची अवस्था सारखी नसते; म्हणून फक्त एका आकड्यावरून निदान करू नये.

जनावरांना उष्णतेचा ताण आल्यास काय परिणाम होऊ शकतात?

उष्णतेचा ताण हा पशुपालनातील महत्त्वाचा प्रश्न आहे. उन्हाळ्यात किंवा तापमान व आर्द्रता वाढलेल्या काळात गाई-म्हशींच्या दैनंदिन वर्तनात बदल दिसू शकतात.

उष्णतेचा ताण जाणवल्यास काही जनावरांमध्ये पुढील लक्षणे दिसू शकतात:

• नेहमीपेक्षा जास्त धाप लागणे किंवा जलद श्वास घेणे.
• सावलीत राहण्याची किंवा थंड जागी जाण्याची धडपड.
• खाद्य खाण्याचे प्रमाण कमी होणे.
• पाणी पिण्याची गरज वाढणे.
• अस्वस्थता आणि दूध उत्पादनात घट होणे.

ही लक्षणे इतर आरोग्य समस्यांमुळेही दिसू शकतात. त्यामुळे जनावरांची स्थिती बिघडत असल्यास पशुवैद्यकांकडून तपासणी करून घ्यावी.

उष्णतेचा ताण कमी करण्यासाठी ॲपमधून मिळणाऱ्या मार्गदर्शनाचा उपयोग

पशुसल्ला फुले अमृतकाळ (Phule Amrutkal App) ॲपचा मुख्य उपयोग जनावरांना उष्णतेच्या ताणापासून वाचवण्यासाठी योग्य व्यवस्थापन करण्याबाबत सूचना मिळवणे हा आहे.

१. गोठ्यात सावलीची व्यवस्था करा

जनावरे थेट उन्हात जास्त वेळ राहणार नाहीत याची काळजी घ्या. गोठ्याचे छप्पर आणि सावलीची व्यवस्था योग्य असावी. उन्हाचा थेट मारा कमी झाल्यास जनावरांना आराम मिळण्यास मदत होऊ शकते.

२. हवा खेळती ठेवा

गोठ्यात हवा खेळती राहण्यासाठी योग्य वायुविजन आवश्यक आहे. बंदिस्त आणि दमट वातावरणामुळे जनावरांना अधिक त्रास होऊ शकतो. गोठ्याची रचना आणि सुरक्षितता लक्षात घेऊन हवा खेळती राहील अशी व्यवस्था करा.

३. स्वच्छ पिण्याचे पाणी उपलब्ध ठेवा

जनावरांना दिवसभर स्वच्छ पिण्याचे पाणी उपलब्ध असणे महत्त्वाचे आहे. पाण्याची भांडी नियमित स्वच्छ करा आणि पाणी सहज मिळेल अशा ठिकाणी ठेवा.

४. पंखे किंवा फॉगरचा योग्य वापर करा

गरजेनुसार पंखे किंवा फॉगर यंत्रणा वापरण्याचा सल्ला मिळू शकतो. मात्र, यंत्रणा गोठ्याच्या रचनेला अनुरूप असावी. आर्द्रता आधीच जास्त असल्यास फॉगरचा वापर योग्य आहे का, हे परिस्थितीनुसार ठरवावे.

५. संतुलित आहाराचे नियोजन करा

जनावरांचे वय, वजन, दूध उत्पादन आणि आरोग्य लक्षात घेऊन संतुलित आहार द्या. उष्णतेच्या काळात खाद्य खाण्याच्या सवयींमध्ये बदल झाल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका. आहारात मोठे बदल करण्यापूर्वी पशुवैद्यक किंवा पशुपोषण तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.

दुग्धव्यवसाय करणाऱ्या शेतकऱ्यांना कसा फायदा होऊ शकतो?

दुग्धव्यवसायात जनावरांचे आरोग्य आणि दूध उत्पादन यांचा जवळचा संबंध असतो. उष्णतेचा ताण वाढल्यास काही गाई-म्हशींचे खाद्य खाणे कमी होऊ शकते आणि दूध उत्पादनावर प्रतिकूल परिणाम होऊ शकतो.

अशा वेळी वातावरणातील बदलांची माहिती वेळेवर मिळणे उपयुक्त ठरू शकते. फुले अमृतकाळ ॲपमधून उपलब्ध होणाऱ्या सूचनांचा उपयोग करून पशुपालक पुढील बाबींकडे लक्ष देऊ शकतात:

• गोठ्यातील तापमान आणि आर्द्रतेतील बदल समजून घेणे.
• जनावरांना सावली आणि पिण्याचे पाणी पुरेसे मिळते का ते तपासणे.
• उष्णतेच्या ताणाची संभाव्य चिन्हे लवकर ओळखणे.
• गोठ्यातील वायुविजन आणि थंडावा सुधारण्याचा विचार करणे.
• जनावरांच्या आरोग्य आणि दूध उत्पादनातील बदल नोंदवणे.

या उपायांमुळे योग्य व्यवस्थापनासाठी मदत होऊ शकते. मात्र, ॲप वापरल्याने दूध उत्पादन ठरावीक प्रमाणात वाढेल किंवा पशुपालनातील नुकसान पूर्णपणे टळेल, अशी हमी देता येत नाही.

फुले अमृतकाळ ॲप वापरताना कोणती काळजी घ्यावी?

ॲप हे मार्गदर्शनासाठीचे साधन आहे. त्याचा वापर करताना काही गोष्टी लक्षात ठेवा.

• लोकेशन योग्य निवडले आहे का ते तपासा.
• तापमान व आर्द्रतेची माहिती कोणत्या ठिकाणासाठी दाखवली जात आहे हे समजून घ्या.
• प्रत्यक्ष गोठ्यातील परिस्थिती आणि उपलब्ध सेन्सर डेटामध्ये फरक असू शकतो.
• मोबाईलमध्ये इंटरनेट, लोकेशन किंवा इतर परवानग्या मागितल्यास त्यांचा उद्देश समजून घ्या.
• जनावरांना तीव्र त्रास होत असल्यास ॲपच्या सूचनेची वाट न पाहता पशुवैद्यकीय मदत घ्या.
• ॲपमधील उपलब्धता, नवीन आवृत्ती आणि कार्यपद्धतीसाठी अधिकृत ॲप पान तपासा.

हवामानातील बदलांमुळे पशुधनाचे आरोग्य सांभाळणे हे शेतकऱ्यांसमोरचे मोठे आव्हान बनत आहे. अशा वेळी पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप (Phule Amrutkal App) जनावरांच्या ठिकाणावरील तापमान आणि आर्द्रतेच्या माहितीच्या आधारे उष्णतेचा ताण समजून घेण्यासाठी मदत करू शकते.

या ॲपचा वापर करून पशुपालकांना गोठ्याचे व्यवस्थापन, सावली, पिण्याचे पाणी, वायुविजन आणि संतुलित आहार याकडे अधिक नियोजनपूर्वक लक्ष देता येऊ शकते. मात्र, जनावरांच्या आरोग्याच्या गंभीर समस्या किंवा उपचारांसाठी पशुवैद्यकांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

शेतकरी मित्रांनो, तुमच्याकडे गाई-म्हशी असतील किंवा तुम्ही दुग्धव्यवसाय करत असाल, तर हे ॲप तपासून पाहा आणि त्यातील सूचना तुमच्या परिस्थितीनुसार वापरा.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)

१. पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप काय आहे?

हे जनावरांच्या तापमान-आर्द्रता निर्देशांकाच्या आधारे उष्णतेच्या ताणासंबंधी माहिती व मार्गदर्शन देणारे मोबाईल ॲप आहे.

२. फुले अमृतकाळ ॲप डाउनलोड कुठून करावे?

Android मोबाईलसाठी Google Play Store वरील Smart Phule Amrutkal ॲप तपासून डाउनलोड करता येते.

३. फुले अमृतकाळ ॲप वापरण्यासाठी नोंदणी आवश्यक आहे का?

उपलब्ध वापर सूचनांनुसार मोबाईल क्रमांक, OTP पडताळणी आणि लोकेशनची माहिती मागितली जाऊ शकते. प्रत्यक्ष प्रक्रिया ॲपमधील सध्याच्या सूचनांनुसार पूर्ण करावी.

४. फुले अमृतकाळ ॲपमध्ये THI म्हणजे काय?

THI म्हणजे Temperature-Humidity Index अर्थात तापमान-आर्द्रता निर्देशांक. तापमान आणि आर्द्रता यांच्या एकत्रित परिणामाच्या आधारे जनावरांच्या आरामाविषयी माहिती समजण्यासाठी याचा वापर होतो.

५. फुले अमृतकाळ ॲप कोणत्या जनावरांसाठी उपयुक्त आहे?

पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप (Phule Amrutkal App) पशुधनातील उष्णतेच्या ताणाशी संबंधित मार्गदर्शनासाठी विकसित केले आहे. उपलब्ध माहितीमध्ये गाई-म्हशींच्या व्यवस्थापनाचा विशेष उल्लेख आहे. इतर जनावरांसाठी लागू असलेल्या सूचनांची खात्री ॲपमधील मार्गदर्शनातून करावी.

६. या ॲपमुळे दूध उत्पादन वाढते का?

पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप (Phule Amrutkal App) स्वतः दूध उत्पादन वाढवत नाही. उष्णतेचा ताण कमी करण्यासाठी आणि व्यवस्थापन सुधारण्यासाठी मार्गदर्शन मिळू शकते. दूध उत्पादनावर अनेक घटक परिणाम करतात.

७. फुले अमृतकाळ ॲप मोफत आहे का?

Google Play Store वरील ॲपच्या सध्याच्या पानावर उपलब्ध किंमत व इन्स्टॉलेशनची माहिती तपासा. डाउनलोड करण्यापूर्वी अधिकृत पानावरील तपशील पाहणे योग्य आहे.

८. जनावराला उष्माघात झाल्यास ॲप पुरेसे आहे का?

नाही. जनावराला तीव्र धाप लागणे, उभे राहता न येणे किंवा प्रकृती गंभीर होणे अशी लक्षणे दिसल्यास तातडीने पशुवैद्यकांशी संपर्क साधावा. ॲप हे पशुवैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाही.

या लेखात, आम्ही पशुसल्ला फुले अमृतकाळ ॲप (Janavaranmadhe Ushmaghat): डाउनलोड व वापर! विषयीची संपूर्ण माहिती दिली आहे. मला आशा आहे की तुम्हाला हा लेख आवडला असेल. तुम्हाला हा लेख आवडला तर नक्की शेअर करा. तुम्हाला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया टिप्पणी द्या.

खालील लेख देखील वाचा!

1. जनावरांमध्ये उष्माघात होण्याची कारणे, लक्षणे व उपाय!
2. पशुसंवर्धन विभागाच्या 21 योजना 2026: गाय, म्हैस, शेळी, मेंढी, कुक्कुटपालनासाठी अनुदान; MahaDBT वर एकाच अर्जाची सुविधा!
3. पशुधन विमा योजना 2026: गाय, म्हैस, बैल, शेळी व मेंढ्यांना विमा संरक्षण मिळणार!
4. पावसाळ्यात पशुपालकांनी जनावरांची घ्यावयाची काळजी
5. पशुस्वास्थ्य व रोग नियंत्रण योजना – Livestock Health and Disease Control
6. चारा बियाणे योजना २०२६: १००% अनुदानावर ₹४००० ते ₹२०००० चे बियाणे मिळणार!
7. राष्ट्रीय पशुधन अभियान (NLM) ; शेळी-मेंढी, कुक्कुट, वराह पालन व वैरण बियाणे उत्पादनाकरीता योजनेसाठी ऑनलाईन अर्ज करा!
8. महाडीबीटी शेतकरी योजना: 21 कृषी योजनांसाठी नवीन कार्यपद्धती; जाणून घ्या महत्त्वाचे बदल!

वरील लेख आपल्या सर्व मित्रांना शेअर करा. आपल्याला या लेखाबद्दल काही प्रश्न असल्यास, कृपया कमेंट करा.

आमच्या सोशल मीडिया व्हॉट्सअ‍ॅप, फेसबुक आणि टेलिग्राम ग्रुप मध्ये सामील होण्यासाठी येथे क्लिक करा !!